la verda lacerteto

Kurso de la hispana lingvo por esperantoparolantoj. Leciono 10-a.

2012-02-13T05:25:00.000-08:00

10.1. Demandaj vortoj

La hispana estas, laŭ mia kono, la ununura lingvo havanta malferman demandan signon. La esperanta lingvo kaj la angla lingvo havas nur la ferman signon: ? En la hispana lingvo ĉiu demando senescepte devus komenci per la malferma demanda signo ¿, kaj fini per la mala ferma signo ? Kaj kiel Esperanto havas serion da demandaj tabelvortoj (la ki-vortojn: kiam, kio, kiel, kiu, ktp), tiel la hispana havas ankaŭ serion da demandaj adverboj. Kelkaj tiuj vortoj komencas per qu aŭ per c, ambaŭ elparolataj kiel k. Ĉiuj ili ne estas regulaj kiel la esperantaj, sed ĉiuj havas ĉiam la diakritan akcenton:

¿Cuándo... (kiam) [kŭAndo].

¿Cuánto... (kiom) [kŭAnto].

¿Cuál... (kiu, kia) [kŭal].

¿Cómo... (kiel) [kOmo].

¿Quién... (kiu) [kjen].

¿Qué... (kio) [ke].

¿Dónde... (kie) [dOnde].

¿Por qué... (kial) [por ke].

¿De quién... (kies) [de kjen].

Kelkaj el tiuj adverboj havas plurnombran formon: ¿Cuántos... (kiom en plurnombreco) [kŭAntos]. ¿Cuáles... (kiuj, kiaj) [kŭAles]. ¿Quiénes... (kiuj) [kjEnes]. ¿De quiénes... (kies en plurnombreco) [de kjEnes]. Unu el tiuj adverboj havas ankaŭ gramatike femalan formon (ingenron): ¿Cuánta... (kiom en ingenro) [kŭAnta]. ¿Cuántas... (kiom en ingenro kaj plurnombreco) [kŭAntas].Tiuj adverboj havas ĉiuj la saman formon se temas pri akuzativo aŭ ne: qué estas kio aŭ kion. Tio dependas de la demando. Tamen ni uzas prepoziciojn por meti akuzativon en kelkaj el tiuj vortoj.

¿Cuándo traerás tu carro? (Kiam vi alportos vian aŭton?)
[kŭAndo traerAs tu kArro].

¿Cuánto dinero quieres por tu carro? (Kiom da mono vi volas por via aŭto?)
[kŭAnto dinEro kjEres por tu kArro].

¿Cuál calle está más limpia? (Kiu strato estas pli pura?)
[kŭAl kAĵe estA mas lImpja].

¿A cuál calle te refieres? (Pri kiu strato vi parolas? Kiun straton vi priparolas?)
[a kŭAl kAĵe te rrefjEres].

¿Cuál animal te gusta? (Kiun beston vi ŝatas? Kian beston vi ŝatas?)

¿Cómo vas al trabajo? (Kiel vi iras al la laborejo?)
[kOmo vas al trabAho].

¿Quién es tu hermano? (Kiu estas via frato?)
[kjen es tu ermAno].

¿A quién le regalarás ese perro? (Al kiu vi donacos tiun hundon?)
[a kjen le rregalarAs Ese pErro].

¿A quién amas? (Kiun vi amas?)
[a kjen Amas].

¿Qué comprarás allí? (Kion vi aĉetos tie?)
[ke komprrarAs aĵI].

¿A qué te refieres? (Pri kio vi parolas? Kion vi parolas?)
[a ke te refjEres].

¿Dónde vives? (Kie vi loĝas?)
[dOnde vIves].

¿Adónde vas? (Kien vi iras?)
[adOnde vas].

¿Por qué haces eso? (Kial vi faras tion?)
[por ke Ases Eso].

¿De quién es este jugo? (Kies estas ĉi sukbotelo?)
[de kjen es Este hUgo].

Rimarkoj: Se la pridemandata afero estas substantivo ingenra, oni uzas la respondan adverbon. ¿Cuánta agua necesitas? (Kiom da akvo vi bezonas?) [kŭAnta Agŭa nesesItas]. ¿Cuántas mujeres asistirán? (Kiom da virinoj ĉestos?) [kŭAntas muhEres asistirAn]. Multfoje en la hispana oni uzas la prepozician kazon por esprimi tion, kion oni esprimas per akuzativo. Sed oni vidas tion klare en la respondoj pli ol en la demandoj. La kunigo "a dónde" iĝis en la hispana unu vorto: adónde. La adverbo quién ne temas pri iu gramatika genro specife. Tendenco aĉa nun, kiun ni devas eviti, estas uzi la adverbon qué anstataŭ aliajn. Ekzemple diri "¿Qué jugo es este?" anstataŭ "¿De quién es este jugo?" aŭ "¿Qué animal te gusta?" anstataŭ "¿Cuál animal te gusta?".

10.2. La vortoj si, sí kaj no

La hispanlingvajn vortojn si (se) kaj sí (jes) oni prononcas same. La unua estas konjunkcio (la esperanta se). La dua estas adverbo (la esperanta jes). La ununura malsameco estas skriba: la diakrita akcento en la jesa adverbo sí. La vorto no estas la esperanta nea adverbo ne. Oni uzas tiujn vortojn en la hispana same kiel en la esperanta. Per la conjunkcio si (se) ni kunigas propoziciojn ene de frazo:

Si te portas bien, te compro el helado (Se vi kondutas bone, mi aĉetos al vi la glaciaĵon).

[si te pOrtas bjen, te kOmpro el elAdo]

Iré al cine, si puedo (Mi iros al la kinejo, se mi povas).

[irE al sIne si pŭEdo].

Te diré mi secreto si tu me dices el tuyo (mi diros al vi mian sekreton se vi diras al mi la vian).

[te dirE mi sekrEto si tu me dIses el tUjo].

Per la adverbo sí (jes) oni jesas demandon kaj certigas aserton (en esperanto oni faras tion lastan per la adverbo ja):

P: ¿Quieres un helado? R: Sí (D: Ĉu vi volas glaciaĵon? R: Jes).

[kjEres un elAdo? si].

El sí sabe tocar el piano (Li ja sciludas la klavaron).

[el si ke sAbe tokAr el pjAno].

Ellos sí fueron al cine (Ili ja iris al la kinejo).

[Eĵos si fŭEron al sIne].

Per la vorto no (ne), oni esprimas la malon de sí (jes):

P: ¿Quieres un helado? R: No (D: Ĉu vi volas glaciaĵon? R: Ne).

[kjEres un elAdo? no].

El no sabe tocar el piano (Li ne sciludas la klavaron).

[el no sAbe tokAr el pjAno].

Ellos no fueron al cine (Ili ne iris al la kinejo).

[Eĵos no fŭEron al sIne].

10.3. Ekkriaj signoj

La hispana estas ankaŭ, laŭ mia kono, la ununura lingvo havanta malferman ekkrian signon. La esperanta lingvo kaj la angla lingvo havas nur la ferman signon: ! En la hispana lingvo ĉiu ekkria frazo kaj propozicio senescepte devus komenci per la malferma ekkria signo ¡, kaj fini per la mala ferma signo ! Adverboj (demandaj je alia frazo) uzataj en tiuj ekkriaj frazoj kaj propozicioj devas ankaŭ havi la diakritan akcenton. Tiuj ekkriaj adverboj estas esperantlingve la ti-vortoj, (kaj kelkfoje la vortoj kia kaj kiel):

¡Cuánto dinero quieres! (Tiom da mono vi volas!)
[kŭAnto dinEro kjEres].
¡Cuántas mujeres bellas! (Tiom da belaj virinoj!)
[kŭAntas muhEres bEĵas].

¡Así vas al trabajo! (Tiel vi iras al la laborejo!)
[asI vas al trabAho].
¡Qué belleza! (Kia belaĵo!)
[ke beĵEsa].
¡Qué película tan larga! (Kiel longdaŭra filmo!)
[ke pelIkula tan lArga].
¡Qué hombre tan amable! (Kiel afabla viro!)
[ke Ombre tan amAble].

¡Iré al cine, si puedo! (Mi iros al la kinejo, se mi povas!).

[irE al sIne si pŭEdo].

¡Te diré mi secreto! (Mi diros al vi mian sekreton!).

[te dirE mi sekrEto].

P: ¿Quieres un helado? R: ¡Sí! (D: Ĉu vi volas glaciaĵon? R: Jes!).

[kjEres un elAdo? si].

¡Yo no sé tocar el piano! (Mi ne sciludas la klavaron!).

[ĝo no se tokAr el pjAno].

Fejzbukaj komentoj: januaro 2012

2012-02-12T02:16:00.000-08:00

* Nenia rilato ekzistas inter mi kaj la Kastela Respubliko. Tio ververas, mi ĵuras!

* (english: The Big Bang Theory) - (español: La Teoría de la Gran Explosión) - (esperanto: La Praeksploda Teorio)

* Se oni elektas la familion antaŭe de la reenkarniĝo, tiam mi kredas, ke mi miselektis...

* Ni tradukistoj estas kvazaŭ la ribosomoj de l´ socio.

* En la esperanta ni diras: "Por virta orelo ne danĝeras vorto malbela". En la hispana ni diras: "A palabras necias, oídos sordos" (Por vortoj stultaj, oreloj surdaj).

* english: The Greenhouse Effect, - español: El efecto invernadero, - esperanto: La forceja efiko.

* "La sinkonkero estas pli bona ol konkeri la aliajn." Budho.

* Jes, ravegas min dikmuskolaj belaj junaj viroj... Kio novas sub la suno!?

* Mi ne komprenas la personojn, kiuj amikiĝas kun mi en FB kaj poste ne komentas nek ŝatas miajn publikaĵojn nek respondas miajn komentojn kaj demandojn. Ĉu ili ne scias, ke tio estas malbonmaniera?

* "Kiu posedas malmulte, tiu ne estas sub la ŝancelo esti posedita de alia. Laŭdata estu tiu simpla malriĉeco!" (Friedrich Nietzsche, Tiel parolis Zaratuŝtro.)

* "La sklavon karakterizas ribelemo." (Friedrich Nietzsche, Tiel parolis Zaratuŝtro.)

* Kion estigis la pintkunsido en Durbano pri tera klimatŝanĝado pasintjare? Ĉinujo kaj Usono (kiuj respondecas pro 40% el la atmosfera poluado en la mondo kaj kiuj NE subskribis la Protokolon de Kioto por malpliigo de forcejefikaj gasoj) ANKAŬ NE subskribis ĉi-foje. Ne nure: Kanado malsubskribis la Protokolon. Jen la evoluitaj landoj protektantaj siajn proprajn interesojn kaj postulantaj al la "Tria Mondo" ne evolui por ne pligrandigi la poluon...

* Nun pluvadas ĉi tie. Ni estas nun je 24 celsiaj gradoj kaj cent procento da humideco en la aero. Tio estas vintro en mia lando!

* Motherless children = senpatrinaj infanoj

* Mi atendas, ke ili studu okcidentajn lingvojn kaj lingvosciencon en universitato, por ke ili komprenu, ke miaj opinioj pri eo ne estas merdo. Bedaŭrinde, eĉ multaj universitataj kleruloj opinias merdon pri eo, ajnkaze. Multfoje universitata edukado ne promesas justajn opiniojn pri io ajn. Do antaŭjuĝuloj estos antaŭjuĝuloj, ne gravas kiel inteligentaj aŭ edukitaj ili estas!

* Ili mallaŭdas la solecan laboron de la individuoj. Ili predikas malbenojn por la soluloj. Izoliteco estas la plej moderna peko, diras ili... Certe jes! Sed paradokse, ankaŭ la plejaj inventoj de la homaro estis laboro de soluloj, dum la plej grandaj idoj de la komuna homa laboro estas negativaj: amasmurdo, milito kaj malsatego. Ne nur nun la homoj laboras komune por fuŝi la vivon de aliaj homoj. Plej verŝajne Satano kaj Morto loĝas en la gregoj, ne precipe en la individuo. Kompreneble tio estas alia maltrafa, malklarmensa pensero mia, kiu havas neniun pruvon en historio...

* La analizo en la vorto submarŝipo ne estas tiu: suba marŝipo, sed ĉi tiu: submara ŝipo. sub-mar-a ŝip-o.

* (english: UFO, unidentified flying object) - (español: OVNI, objeto volador no identificado) - (esperanto: NIFO, neidentigita fluganta objekto)

* La flamoj de l´ ĵaluzo. - Las llamas de los celos. - The flames of jealoucy...

* Ne pensu, ke la parolantoj de la angla ne eraras pri la akuzativo en SIA PROPRA DENASKA LINGVO. Ili ege ofte eraras tiam, kiam ili diras: "You and me are going to..." aŭ "Us girls are..." La pronomoj "me" kaj "us" estas en akuzativo, sed en tiuj frazoj ili devas esti en nominativo: "You and I are going to..., We girls are..."

* Hodiaŭo estas tago nelaborebla en la gimnazio pro funebro. Gimnaziano 15-jaraĝa mortis.

* Novan vorton mi lernis hodiaŭ: retnotejo. (ret-not-ej-o, reta notejo.) Tio estas blogo. Sed la vorto blogo devenas direkte de la angla lingvo, dum retnotejo estas iom pli kiel eo.

* Mi estas enamiĝita al la voĉo de Jason Mraz sed la fizika ŝajno de Errol Barnett ravegas min. Do mia amparo perfekta estus junulo fizike tiel, kiel Errol, sed kun la voĉo de Jason. Jes, mi revas.

Word Race: unua iPhone-ludo en Esperanto!

2012-02-11T04:18:00.000-08:00

(Fonto de la informo: Ret-Info http://www.eventoj.hu)

Word Race: unua iPhone-ludo en Esperanto!

Hodiaŭ aperas la unua iPhone-ludo en Esperanto, Word Race. Ĝi estas nekutima ludo pro tio, ke oni ludas grupe kun amikoj anstataŭ sole. Oni devas klarigi vorton al sia teamo sen uzi la malpermesitajn vortojn. Ekzemple, se la vorto estus "barbo", oni ne rajtus diri "haroj" aŭ "Zamenhof". La teamo, kiu plej rapide klarigas siajn vortojn, venkas!

La provludo senpagas, sed per lanĉ-oferto oni povas aĉeti la ĝeneralan vortpakaĵon kontraŭ 2,39 eur (kutime kostas 2,99 eur). Ni poste volas eldoni ankaŭ vortpakaĵon nur pri Esperanto-kulturo!

Nia retejo: http://www.wordraceapp.com

Rekta ligilo al la ludo:
http://itunes.apple.com/app/**word-race/id441700002?mt=8<http://itunes.apple.com/app/word-race/id441700002?mt=8>

Intervjuo ĉe Libera Folio:
http://www.liberafolio.org/**2012/kiel-difini-melonon-ne-**dirante-frukto<http://www.liberafolio.org/2012/kiel-difini-melonon-ne-dirante-frukto>

Ĝuu!

Chuck Smith

el [Nsir] Nova Sento in rete n.770

Demokratio en Venezuelo: opozicia voĉdonado, 12an de februaro 2012

2012-02-10T03:18:00.000-08:00

La kandidatoj opoziciaj de MUD

Hieraŭ posttagmeze iris mi al universitato kiel atendite. Je 1:30 ptm, armeanoj alvenis al la universitata areo kaj komencis elirigi la studentojn. Laŭ ordonoj de nia landa CNE, "Consejo Nacional Electoral" (Landa Konsilio Balota), ĉiuj lernejoj kaj universitatoj, kiuj kutime estas balotaj centroj de nia lando, estas prenataj de nia Landa Armeo por servi kiel voĉdonejoj. Mia laborejo, kiu estas mezlernejo, estas ankaŭ prenata de armeanoj, ekde hieraŭ ĝis la venonta lundo. Tio okazas, ĉar ĉi dimanĉo 12a de februaro estos en Venezuelo balotado opozicia.

Mia lando estas lando forte dividita inter opoziciuloj kaj registaruloj. La opoziciuloj forte staras kontraŭ nia prezidanto Hugo Chávez, armeano kaj revoluciulo. La 7an de oktobro ĉi-jare okazos unu el la plej atenditaj voĉdonoj de nia lando: la prezidenta baloto. Ekde multaj jaroj nia landa opozicio atendas tian okazaĵon, sed malfacile estis akordo inter opoziciuloj pri kiu homo reprezentu la opozicion en tiu baloto prezidanta. La opozicio, organizita sub la nomo MUD ("Mesa de la Unidad Democrática", Tablo de Unueco Demokratia) alvenis al solvo. La akordo estis solvita per estarigo de voĉdono "primarias", tio estas antaŭbalota voĉdono por elekti la ĉefan kandidaton opozician por la prezidanta baloto de la 7a oktobro. Tia antaŭbalota voĉdono, kiun ni havos ĉi-dimaĉe en nia lando, estas la unua siaspece.

Nia prezidanto nuna Hugo Chávez

Laŭ statistikoj de CNE, oni esperas, ke almenaŭ unu aŭ du milionoj da voĉdonantoj partoprenos en tiu ĉi voĉdono. Tio estas inter 5 kaj 10 procento de la tuta voĉdonantaro enlanda, kiu estas pli-malpli 18 milionoj da personoj, el loĝantaro 28-miliona. La antaŭan baloton, la parlamenta baloto je 2010, la opozicio atingis 5.3 milionojn da poraj voĉdonoj dum la registaro (PSUV, Socialisma Unuiĝinta Partio de Venezuelo) atingis apenaŭ cent mil porajn voĉdonojn pli ol la opozicio. Voĉdoni ĉi tie ne estas facile. Eĉ tiuj, kiuj laboras en privataj firmaoj estas devigataj --laŭ onidiroj-- alveni laborejen venontmarde kun la fingro farbita pri ĉi voĉdono, ĉar voĉdoni opozicie iĝis ĉi tie, laŭ la opozicia movado, simbolo de libereco kaj bona kapitalismo.

La kandidatoj estas Henrique Capriles Radonski (subŝtatestro), Pablo Pérez (alia subŝtatestro), la opozicia "sendependa" parlamentanino María Corina Machado, la eksambasadoro Diego Arria, kaj la eksestro sindikata Pablo Medina. Ili estas iom malsamaj, kvankam ĉiuj ili estas opoziciuloj. Sed ili ĉiuj asertas, ke en Venezuelo demokratio estas nur ŝajno. María Corina Machado daŭre asertas eĉ, ke en Venezuelo loĝas ni fakte en komunismo. Nu! Ĉi komunismo estus la unua kaj la ununura, kiu startigas la Armeon kaj la Landan Konsilion Balotan pretigante voĉdonenojn tra la tuta lando por ebligi opozician voĉdonadon...

Pri mallogikaj neeblecoj en lingvoj

2012-02-08T03:37:00.000-08:00

Vin mi ne volas enuigi pro plio el miaj lingvosciencaj pripensoj, sed mi ne povas ĉesi esti mi mem, ĉu ja? Ĉu vi legis tekston de Ken Miner pri la ont-participoj? Ĝin mi ne volas recenzi ĉi tie. Pri lia implica aŭ malimplica aserto, ke la ont-participoj en Esperanto estas mallogikaj aŭ ĝiaj uzoj mallogike realigitaj, mi jam skribis antaŭe: li perdas sin mem en la labirintoj de la lingvoformo kaj trudas semantikajn kialojn por estigi problemojn tie, kie estas neniu. Mi ankaŭ skribis en alia blogero kiel la ont-participoj en Esperanto, hazardmaniere (kaj bonsortmaniere) iel funkcias kiel la subjunktivo. Memoru, ke Esperanto nek la angla lingvo havas subjunktivan modalon pri verboj. Do, Esperanto trovis sian manieron esprimi tion, kion ni (hispanlingvanoj kaj germanlingvanoj, miascie) esprimas per la subjunktivo. Tamen ne estas tio, kion mi volas skribi nune. Mi volas tre mallonge montri al vi, kiel oni povas fari mallogikajn frazojn por esprimi pensojn, kaj tio estas tute nature, ĉu en la hispana, en la angla aŭ en la esperanta. Kial? Simple ĉar ne ĉiu penso homa estas logika. Ni ĉiuj havas tiujn mallogikajn ideojn ĉiutage. Tio ne temas pri lingvaj difektoj de Esperanto, kiu havas la malplejan nombron da ili. Tio temas pri "pensaj difektoj".

En la angla oni diras tion: "what the future brings" ("kion la estonteco alportas" aŭ "kion la estonteco alportu").* Nun, ĉu povas la estonteco alporti ion, se la estonteco estas io neekzistanta ankoraŭ? Sed la vorto estonteco ekzistas, ĉar ties koncepto ekzistas. Se mi estus tiel, kiel Ken Miner, mi verkus eseon kun la celo "demonstri", kiel la angla estas mallogika lingvo pro tio, ke oni diras "what the future brings". Alia ekzemplo. La kantisto Jason Mraz respondis al demando jene: "Time machines are depressing because they don’t exist." ("Tempmaŝinoj estas deprimaj ĉar ili ne ekzistas.") Sama demando: Ĉu povas esti deprima io, kio ne ekzistas? Jes kaj ne, ĉar la tuto de niaj mensaj procezoj ne estas tute logikaj. En nia menso --nekredeble sed certe!--, ĉio ekzistas, ankaŭ tio, kio ne ekzistas! Ideoj povas deprimi onin. Vortoj povas deprimi onin. Tio ne estas studobjekto de lingvoscienco, sed studobjekto de filozofio kaj psikologio. Mi ne rajtas diri, ke la angla lingvo estas esence mallogika lingvo aŭ ke ĝi portas mallogikajn neeblecojn pro tiuj antaŭaj ekzemploj. Same oni ne rajtas kun pravo aserti, ke Esperanto havas tiujn mallogikajn neeblecojn en siaj uzoj de la ont-participoj baze de tiuj kialoj. Tio estus trompo kaj mistrafo. Jen mia opinio.

* Pro tio ke la angla ne havas subjunktivon, la ekzempla frazo povas esti tradukata esperante jen kiel simpla jesa propozicio, jen kiel imperativa frazo, depende de la kunteksto. Kiel oni esprimas "subjunktivajn" ideojn en Esperanto pere de ont-participoj estas alia pli malsimpla afero.

La dek plej legitaj artikoloj de ĉi blogo

2012-02-07T03:20:00.000-08:00

Mi malforgesis publikigi pri la dek plej legitaj blogeroj kaj la dek plej legantaj landoj de mia blogo (ĝis januaro 2012). (La lingvo en la bildoj estas la hispana.)

Dekstre de la artikola titolo aperas la nombro da legoj aŭ vizitoj de ties blogero. ("Páginas vistas" signifas "paĝoj rigarditaj")

La dek plej legantaj landoj de mia blogo. De la pleja ĝis la malpli pleja el tiuj dek landoj: Usono (6148 legoj), Venezuelo (2356), Hispanujo (1173), Germanujo (1149), Francujo (800), Rusujo (657), Brazilo (462), Svisujo (430), Japanujo (371) kaj Danujo (239).

Kiu daŭre kredas, ke Esperanto ne estas vere internacia?

Nu! Nur la ignoremuloj!

Peter Punk: Ĉu dublado el la hispana lingvo al la hispana lingvo?

2012-02-05T14:13:00.000-08:00

Ke la poradoleskanta televidserio Peter Punk, produktita en Argentino de IllusionStudios kaj disvastigata en la tuta Latinameriko de Buena Vista International (Disney), estas ekzemplo de la transkulturado fare de la angla mondo sur la hispanparolanta mondo, tio estas vero. Sed jen ne la temo ĉi tie ankoraŭ. Ke la pagaj televidelsendoj perkablaj estas rimedo de tia transkulturado, tio estas vero. Sed jen ankaŭ ne la temo ĉi tie ankoraŭ. Kio estas do? Ĉi televidserio Peter Punk, kiel pluraj aliaj, estas dublita el la hispana lingvo al la hispana lingvo!

IllusionStudios estas argentina entrepreno, kiu produktas televidseriojn. Peter Punk estas unu el ili. Aĉetita de Buena Vista International, kiu disvendas la filmojn kaj televidseriojn de la usona brando Disney, Peter Punk iĝis tre fama serio de la paga televido en Latinameriko, specife elsendata per Disney Channel Latinoamérica kaj Disney XD. La televidserio estis filmita kaj produktita en Argentino, kun argentinaj aktoroj kaj parolata en la hispana lingvo. Tamen en la argentina versio de la hispana lingvo! La fina produkto dissendita de Disney Channel kaj de Disney XD estas dublita serio, parolata en la tiel nomata meksiklanda hispana lingvo: la vero estas, ke pli ol meksiklanda akĉento, fakte temas pri neargentina akĉento.

Tiu ne estas la unua fojo. Jam vidis mi en televido mialanda unu aŭ du televidseriojn argentinajn dublitajn al la neargentina hispana akĉento. Mi supozas, ke tiuj televidaj entreprenoj faras esplorojn pri la eblecoj dissendi tiujn seriojn en la originala akĉento argentina kaj trovas, ke tio estas malkonvena. Kial? Ĉu la cetero de la latinamerikaj landoj (krom Brazilo) ne komprenas la plata-riveran (argentina-urugvaja-paragvajan) akĉenton? Jes, ni komprenas ĝin. Malgraŭ la malmultaj morfologiaj malsamecoj de la argentina akĉento, ni bone komprenas ĝin. Tamen estas la akĉento mem la tikla afero. Ĝi reprezentas estmanieron. Mi persone konis la vidpunktojn de kolombianoj, de meksiklandanoj kaj kompreneble de multaj venezuelanoj rilate al la fifamo de la argentina estmaniero, kaj ni ĉiuj samopiniis: argentinanoj jam ĵetis sur sin la fifamon esti arogantaj kaj neelteneblaj homoj. Fakte, tiu opinio kovras la tri landojn kun la plata-rivera akĉento: Argentino, Urugvajo kaj Paragvajo.

Mi konscias (kaj antaŭpardonpetas la legantojn), ke tio estas ĝeneraligo. Sed kvankam ĝeneraligoj iel mensogas, konsideru, ke ili ankaŭ iel montras ian veron. Estas bedaŭrinde havi nian lingvon (la hispanan) tiel disigitan, fare ne de la akĉento mem, sed de la fifamo kaj de la prijuĝoj tiuj, kiujn la akĉento enportas kaj ekpafas. Ne estus probleme al mi spekti Peter Punk en ĝia originala argentina akĉento, sed bedaŭrinde niaj lingvaj komunumoj estas plu kaj plu pli dividitaj, malgraŭ la esenca fakto, ke ni parolas la saman lingvon.

La historio de la lingvoj estis historio de ia kreado

2012-02-04T13:25:00.000-08:00

Tralegante la paĝojn de "Diccionario enciclopédico de las ciencias del lenguaje" de Oswald Ducrot kaj Tzvetan Tondorov* trovas mi la jenan tre interesan alineon (ĉapitro unua, "La skoloj", laŭ mia esperanta traduko):

"Se ekzistis iam iu pozitiva epoko en la historio de la lingvoj, oni indus serĉi ĝin do en la prahistorio de la homaro. Tiam la lingvo ne estis rimedo sed celo: la homa spirito estis modlanta ĝin kiel plejan artaĵon, en kiu la spirito penis reprezenti sin mem. En tiu epoko, finita por ĉiam [1], la historio de la lingvoj estis historio de ia kreado. Sed nur pere de deduktado povas ni bildigi ĝiajn stadiojn. Laŭ Schleicher, ekzemple, la homaj lingvoj devis akiri sinsekve la tri ĉefajn formojn tiujn, kiuj malkaŝas klasifikadon de la nunaj lingvoj bazitan sur iliaj internaj strukturoj (= tipologio).Unue ĉiuj lingvoj estis izolantaj (= vortoj estis unuoj neanalizeblaj, en kiuj eĉ ne eblas distingi radikon kaj gramatikajn elementojn: tiel estas pensita la lingvon ĉinan je la 19a jarcento). Poste, kelkaj el tiuj lingvoj iĝis aglutinaj (ili havis vortojn kun radiko kaj gramatikajn markojn, sed sen precizaj reguloj por la vortoformado: postvivantaj ekzempleroj de tia stadio estas la lingvoj indiĝenaj Amerikaj). Fine, inter la aglutinaj lingvoj disvolviĝis lingvoj fleksiaj, en kiuj la organizo interna de la vortoj estas regata de precizaj leĝoj: la morfologiaj leĝoj. Tiuj estas ĉefe la lingvoj hindeŭropaj. [2] Nur en tiu lasta kazo estas senartifike reprezentata la spirito: la unuo de la radiko kaj de la gramatikaj markoj en la vorto, fundamentita de la morfologiaj reguloj, reprezentas la unuecon de la prisperta datumo kaj de la formoj aprioraj en la pensa ago. [3] Bedaŭrinde tiu perfekta atingo, atribuita ĝenerale al la lingvo-patrino hindeŭropa, estis je minaco ekde la Antikva Klasika tempo, kiam la homo, prizorgita fari historion, jam ne konsideris la lingvon ion pli ol ilo de la socia vivo. Disponigita je la komunika servado, la lingvo jam ne ĉesis detrui sian propran organizon. [4]"

[1] Ĉu vere finita por ĉiam? Se ne, kielmaniere ne finita?

[2] Mi konsentas pri la tezo, ke la modernaj normaj lingvoj eŭropaj estas evolua lingva atingo de la homaro. Tiusence, ke Esperanto estu pli europa ol azia ne estas difekto sed hazarda avantaĝo. Ia planlingvo ajn kreota kun la celo esti monda lingvo kaj havanta duone la trajtojn de la aziaj lingvoj (izolantan econ, malfacilan sonsistemon kaj malsimplajn skribsignojn) ne estos tiel justa, kiel multaj kritikantoj de Esperanto opinias.

[3] Taksi tion, kiel la homa spirito povas esti reprezentita en iu lingvo, estas malfacila afero. Sed mi konsentas pri tiu aserto: fleksiaj lingvoj ja iel spegulas pli bone la logikajn procezojn kaj formojn de la homa penso. Esperanto trairas plie, ĉar ĝi havas kaj la evoluajn trajtojn de la fleksiaj lingvoj kaj la bonajn trajtojn de la aglutinaj. Tiusence Esperanto estas lingva evoluo el lingva evoluo. Tio estas, por mi, (lingvo)scienca vero, pli ol nur opinio.

[4] Tiu lasta ideo pensigas min jene: Ĉu la krizoj en la sino de la Esperanta Movado ekde la komenco, krizoj pri reformo kaj ŝanĝoj, ne estas ekzakte elmontriĝo de la homa zorgo konsideri la lingvon ne pli ol nur ilo de la socia vivo? La "naturaj" lingvoj certe ne ĉesas detrui ĉiutage siajn proprajn organizojn kaŭze de tiu praktika zorgo. Ĉu Esperanto ne estas ankaŭ tiel, kiel la "naturaj" lingvoj ĉi-rilate? Tamen por mi, tio ĉi ne estas praviga argumento por tiuj, kiuj emas reformi nian lingvon.

* Dictionnaire encyclopedique des sciences du lange (1972), hispanlingva traduko de Enrique Pezzoni (1974), Siglo Veintiuno Editores, sa de cv.

Informo: 'Pasporta Servo' petas helpon (el [ret-info])

2012-02-03T03:42:00.000-08:00

Helpu ankaŭ vi al Pasporta Servo!

TEJO renovigas, refreŝigas, senerarigas sian sistemon de Pasporta Servo: kaj rilate la retpaĝon kaj rilate la libron; Volontulaj helpantoj estas serĉataj. Ne temas pri volontula laboro por kiu vi devus forlasi vian laboron aŭ studojn por iom ajn da tempo, sed pri helpo de via propra hejmo! La laboroj estas divideblaj inter pluraj personoj kaj ili postulas ĉiu-semajne ĉirkaŭ 3-4 horojn. Post kandidatiĝo vi povas priparoli la detalojn kun la koncerna persono.

Jen la taskoj pri kiuj via helpo bezonatas:

- Grafikisto, sed nur profesia, kiu volontule laborus por renovigi kelkajn jam iom eksmodajn vidaĵojn en la libro.

- Respondanto de retleteroj koncerne al Pasporta Servo. Multaj personoj havas demandojn, kritikas pozitive aŭ kelkfoje eĉ negative. La laboro povus funkcii multe pli efike, se vi povus helpi organizi tiujn leterojn kaj respondi al ili.

- Map-faranto estus bezonata por refari eble modernigi la mapojn en la libro Pasporta Servo, laŭeble eĉ helpi pri la reta kunlaboro pri la interretaj mapoj.

- Helpo bezonatas ankaŭ koncerne la libro-kompiladon. Ni bezonus persono(j)n, kiu(j) povus redakti, kunmeti kaj reformi la libron Pasporta Servo, eble iom plibeligi, modernigi ĝin, aldoni kelkajn novajn ideaĵojn.

- Provlegado necesas antaŭ la publikigo kaj de la retpaĝo kaj de la libro. La provlegantoj havu sufiĉan lingvokonon, samnivela al B2 aŭ C1 nivelo laŭ Komuna Eŭropa Referenckadro.

- Programistojn ni bezonas. Estus utile por la retpaĝo de Pasporta Servo, se ĝi havus konstanta(j)n programisto(j)n kiu(j) komprenas en la sistemo Drupal. La taskoj farendaj estas jam kolektitaj, kaj plejparte temas pri unuopaj taskoj, plenumeblaj sendepende de aliaj.

- Kunordigado ankaŭ estas grava. La kunordiganto devos preni la respondecon al si atentante pri ĉies laboro.

Se vi volas agi por Esperanto, helpi al ni, kunlabori kun TEJO, modernigi nian Pasportan Servon, allogi pli da homoj por nia servo, prenu iun taskon. Ĉiuj bonvenas, ne nur gejunuloj! Jen eblo por bone elspezi vian tempon kaj aldoni eron al la Esperanta kulturo!

Kandidatiĝo ĉe: pasportaservo@tejo.org kopie al oficejo@tejo.org .

laux: http://tejo.org/eo/node/1247

-----
fonto: Ret-Info
http://www.eventoj.hu

Pri la formaj similecoj de la hispanlingvaj verboj esti (ser) kaj iri (ir)

2012-02-03T03:37:00.000-08:00

KONJUGACITABELO DE LA VERBO SER (ESTI) EN ĈIU TEMPO KAJ MODALO

Bulteno hispanlingva "Lingvo & Internacia Komunikado", Nro 18a. (Redaktoro: Profesoro Johano Negrete). Karakaso, 2001.

2012-02-03T03:21:00.000-08:00

Lengua y Comunicación Internacional. Boletín redactado por el Profesor Juan Negrete (Diagramación: Silvana Messori). Universidad Pedagógica Experimental Libertador, Instituto Pedagógico de Caracas. Noviembre 2001. Venezuela.

Lingvo & Internacia Komunikado Numero 18

Bulteno hispanlingva "Lingvo & Internacia Komunikado", Nro 17a. (Redaktoro: Profesoro Johano Negrete). Karakaso, 2001.

2012-02-03T02:52:00.000-08:00

Lingvo & Internacia Komunikado Número 17

Statistikoj pri ĉi tiu blogo: januaro 2012.

2012-02-01T03:22:00.000-08:00

Paĝoj vizititaj hodiaŭ: 17. Paĝoj vizititaj hieraŭ: 106. Paĝoj vizititaj lastmonate: 4601. Paĝoj vizititaj (entute): 17563.

La dek plej legitaj blogeroj (januaro 2012).

Publiko laŭ lando. Usono: 2883. Venezuelo: 539. Hispanujo: 177. Brazilo: 128. Francujo: 103. Rusujo: 79. Hungarujo: 63. Japanujo: 61. Danujo: 57. Polujo: 56.

Deveno de la vizitoj.

Tiel parolis Zaratuŝtro, direkte de la germana originalo

2012-01-29T10:23:00.000-08:00

Alian esperantan tradukon de la pecoj el Tiel parolis Zaratuŝtro mi decidis fari. Nun direkte de la germana originalo. Per numero kvar de la antaŭparolo de la libro mi komencis. Tion mi faras por estigi pli fidelan version al la originalo. Plenan posedon de la germana lingvo mi ne havas sed certe tiu ĉi versio estas pli proksima al la originalo ol la antaŭa versio, kiun mi estigis de hispanlingva traduko. Mi eĉ notis, ke la hispanlingva traduko disponebla ĉe miaj manoj ne estas tiel ĝusta. Jen la traduko.

[1] Zaratuŝtro ja rigardis la popolon kaj surpriziĝis. Poste parolis li tiel:

[2] La homo estas kordo etendita inter besto kaj superhomo,
–kordo super abismo.

[3] Danĝera trairado transen, danĝera ĉe-la-vojo, danĝera rigardo malantaŭen, danĝera ektremiĝado kaj haltkuŝado.

[4] Kio estas granda en la homo, tio estas, ke li ponto kaj ne celo estas: kio estas inda je amo en la homo, tio estas, ke li transiro kaj sunsubiro estas.

[5] Mi amas tiujn, kiuj ne scias vivi alimaniere ol enprofundiĝante,
ĉar ili estas tiuj, kiuj trairas transen.

[6] Mi amas la grandajn malŝatantojn, ĉar ili la grandaj riverencantoj estas kaj sagoj de l´ deziro ĵetitaj al la alia bordo.

[7] Mi amas tiujn, kiuj ne unue malantaŭ la steloj serĉas kialon enpronfundiĝi kaj oferoj esti, male tiujn, kiuj sin oferas al la Tero por ke l´ Tero iam estu de l´ superhomo.

[8] Mi amas tiun, kiu vivas por scii kaj volas scii por ke iam vivu l´ superhomo. Kaj tiel volas tiu sian sunsubiron.

[9] Mi amas tiun, kiu laboras kaj elpensas por starigi al la superhomo la domon kaj al li la Teron, la bestojn kaj la plantojn pretigas. Do tiel volas tiu sian sunsubiron.

[10] Mi amas tiun, kiu amas sian virton, ĉar la virto estas volo
de sunsubiro kaj sago de l´ deziro.

[11] Mi amas tiun, kiu eĉ ne unu guton da spirito por si rezervas sed plene l´ spirito de sia virto esti volas: tiel antaŭeniras li kiel spirito super la ponto.

[12] Mi amas tiun, kiu el sia virto sian emon kaj sian fatalon faras: tiel volas li ĉirkaŭ sia virto ankoraŭ voli vivi kaj ne plu vivi.

[13] Mi amas tiun, kiu ne multajn virtojn havi volas. Unu virto estas pli virto ol du, ĉar ili pli nodo estas, al kiu fatalo pendas.

[14] Mi amas tiun, kies animo sinverŝas, kiu neniun dankon havi volas kaj nenion redonas: ĉar li donacas ĉiam kaj volas sin ne konservi.

[15] Mi amas tiun, kiu hontiĝas, kiam la ĵetkubo por lia sorto falas kaj li tiam demandas: ĉu estis mi do iu falsa ludanto? –ĉar li volas ĝis la fundo iri. *

[16] Mi amas tiun, kiu orajn vortojn al siaj agoj ĵetas kaj plenumas ankoraŭ pli ol promesite: ĉar li volas sian sunsubiron.

[17] Mi amas tiun, kiu l´ estontulojn pravigas kaj la
pasintulojn redemptas, ĉar li volas por l´ estantuloj ĝis la fundo iri.

[18] Mi amas tiun, kiu sian dion punas, ĉar li sian dion amas: do li devas pro kolero de sia dio ĝis la fundo iri.

[19] Mi amas tiun, kies animo profundas eĉ en vundo, kaj kiu pro iu malgranda sperto ĝis la fundo iri povas: tiel iras li plaĉe super la ponto.

[20] Mi amas tiun, kiu havas animon superplenan, tiel ke li mem sin forgesas, kaj ĉiu aĵo en li estas: tiel iĝas ĉiu aĵo lia sunsubiro.

[21] Mi amas tiun, kiu de libera spirito kaj libera koro estas: tiel estas lia
kapo nur l´ internaĵo de lia koro, sed lia koro ja puŝas lin al
lia sunsubiro.

[22] Mi amas ĉiujn, kiuj pezaj gutoj estas, unuope falantaj disde l´ malklara nubo, kiu super la homoj pendas: ili anoncas, ke l´ fulmo venas, kaj iras kiel anoncantoj ĝis la fundo.

[23] Ridargu, mi estas anoncanto de l´ fulmo kaj peza guto el la nubo: ĉi fulmo ja nomiĝas superhomo!

---------------------------------------------------------------------------------------------------------

* Ŝajnas, ke la esprimo ĝis la fundo iri ("zu Grunde gehen") havas la signifon perei. Tio estos reviziita.

La originalo estas en Projekto Gutembergo: http://www.gutenberg.org/ebooks/7205
Mi uzis la retan germanlingvan vortaron Leo: http://www.leo.org/
Mia papera germanlingva-hispanlingva vortaro estas: Collins (Grijalbo). Tria eldono, 2007.
Kaj komparis la tekston kun alia (tre bona) hispanlingva traduko ĉi tie: http://www.nietzscheana.com.ar/textos/de_zaratustra.htm

Partoj de la frazo: la sintagmoj aŭ vortgrupoj

2012-01-29T04:30:00.000-08:00

Esperanto estas, laŭ la difinoj de frazo, lingvo moderna tiel, kiel la angla aŭ la germana aŭ la hispana, ktp. Tiuj lingvoj funkcias per la sama difino pri tio, kio frazo estas. Estas vero, ke la partoj nedisigeblaj de frazo estas la vortoj. Frazo estas farita el vorto(j). En kelkaj lingvoj eĉ nur unu vorto povas esti frazo, ekzemple en la hispana, kaŭze de la ecoj de verboj kaj pro tio, ke la sintagmoj povas alkunmetiĝi en unu vorton. La vorto "envíamelo" havas verbon, nerektan komplementon, objekton kaj implican subjekton ene de si. Tio malfacilagas la lernadon. Bonŝance Esperanto ne estas tiel.

Laŭ miaj konoj, la graveco de la vortgrupoj (1) en Esperanto estas speciale pli granda. Vortoj ene de frazoj en nia lingvo havas enviindan liberecon pri loko, sed bedaŭrinde oni troigas ĉi trajton anstataŭ lernigi la veran ŝlosilon por mastri tian liberecon: la vortgrupoj. Tiel mi fine asertas, ke vortgrupoj estas la veraj eroj de la frazoj en Esperanto. Ju pli ni regas la sciojn pri vortgrupoj, des pli oni bone regas la akuzativon kaj la plurnombrecon. Eĉ la stilon.

Oni povas analizi frazojn laŭ du vidpunktoj: fonologia kaj sintaksa. Laŭ vidpunkto fonologia, frazoj konsistas el sonoj (fonemoj), kiuj grupiĝas formantaj vortojn, kaj tiuj vortoj havas certan sinsekvon. En Esperanto la libereco de la vortgrupoj pri ties lokoj ene de la frazo ne estas absoluta. Oni havas multajn eblojn, sed ĉiam la fonemoj sinsekve grupiĝos kaj la frazo eliros kiel tuto. Mi amas lin. Mi lin amas. Lin mi amas. Lin amas mi. Amas lin mi. Amas mi lin. Tiuj frazoj esence esprimas la samon sed kiam oni parolas, kiam oni elparolas tiujn frazojn, tiam oni emas kunigi la vortojn kvazaŭ la spaco inter ili ne ekzistus. Tio ĉi estas tute natura fenomeno de la homa parolo en ĉiu lingvo ajn. Esperanto ankaŭ ne eskapas. Vi povas elparoli la antaŭajn frazojn tute kune: [miamaslin], [milinamas]... (2) Tiujn parolajn eligitaĵojn oni nomas segmentoj. Laŭ tiu vidpunkto ne gravas la vortgrupoj, ĉar fakte oni kunfandas ilin dum la parolado.

Laŭ la vidpunkto sintaksa oni ja atentu la vortgrupojn. La antaŭaj frazoj havas tri sintagmojn, kiuj fakte temas po unu vorto. La subjekto de la frazo estas substantiva sintagmo (mi). La verbo estas verba sintagmo (amas). La objekto de la frazo estas alia substantiva sintagmo (lin). Estantaj substantivaj sintagmoj la vortoj mi kaj li, kial ili estas du malsamaj sintagmoj? Ĉar ili havas malsamajn funkciojn ene de la frazo. Kaj tia funkcio estas montrata per nominativeco kaj akuzativeco. La vorto mi estas nominativa sintagmo (sintagmo en kazo nominativa). La vorto lin estas akuzativa sintagmo (sintagmo en kazo akuzativo). Pro tio Esperanto estas tiel "travidebla" lingvo. Unu sintagmo ne povas esti en du gramatikaj kazoj samtempe. Esperanto ne miksas la sintagmojn kaj la gramatikajn kazojn morfologie. Jen frazo pli kompleksa:

"Eble li volis helpi la falintan amikon kaj same falis sub la glacitavolon." (3)

"Eble li volis helpi la falintan amikon kaj same falis sub la glacitavolon."

Unue ni trovu la substantivajn sintagmojn en nominativo. Estas nur unu: la pronomo li. Poste ni havas du verbojn, unu en is-tempo (volis) kaj la dua en infinitivo (helpi). Jen verba sintagmo aŭ vortgrupo. Tion oni nomas hispanlingve "perífrasis verbal". Tamen en Esperanto la vorto perifrazo havas alian singnifon. "Perífrasis verbal" mi traduku kiel verban vortgrupon. "Volis helpi" estas verba vortgrupo, verba sintagmo. Tiaj verbaj vortgrupoj tre oftas kaj same ekzistas en la angla, la hispana, la germana, ktp. Poste ni havas vortgrupon en akuzativo, la sintagmo "la falintan amikon". Tiu vortgrupo estas substantiva ĉar ties kerno estas substantivo (amiko). Pro tio, ke la verba vortgrupo enhavas transitivajn verbojn, estas tute kompreneble supozi, ke la objekto de tiuj verboj estas la vortgrupo en akuzativo. "Li volis helpi". Kiun volis li helpi? "La falintan amikon". Post la konjunkcio (kaj) staras alia verbo en is-tempo, falis. Jen alia verba sintagmo. Sintagmo aŭ vortgrupo en akuzativo ne povas esti subjekto de frazo kaj pro tio, ke la ununura sintagmo en nominativo estas la vorto li, tiam ĝi estas ankaŭ la subjekto de la dua verba sintagmo. Li volis helpi kaj ankaŭ li falis. Tio, kio sekvas, estas prepozicia sintagmo (sintagmo komencanta per prepozicio). Tiu ĉi vortgrupo estas speciala, ĉar parto de ĝi estas en akuzativo (la glacitavolon). Sed tio ne signifas, ke ĝi estas substantiva vortgrupo en akuzativo. Ĝi estas prepozicia sintagmo. Kaj la akuzativo en ĝi nomiĝas akuzativo pri direkto. Tiu akuzativo indikas, ke la ago de la dua verbo (falis) direktiĝas al la loko esprimata per la parto de la prepozicia vortgrupo, kiu estas en akuzativo (la glacitavolo). Tiu speco de akuzativo ekzistas en la germana sed ne en la hispana nek en la angla. Sume ni havas:

Substantivan sintagmon nominativan: li (subjekto de la frazo).
Substantivan sintagmon akuzativan: la glacitavolon (objekto de frazo).
Verban sintagmon unuan: volis helpi.
Verban sintagmon duan: falis.
Prepozician vortgrupon: sub la glacitavolon (komplemento aŭ nerekta objekto, objekto de la dua verba sintagmo).

La adverboj en la frazo (eble kaj same) ne formas sintagmojn sed estas apudaĵoj, kiuj nuancas la signifon de la verbaj sintagmoj. La vorto eble nuancas la verbojn de la unua verba vortgrupo, ĉar estas proksime de tiu. La vorto same nuancas la duan verban sintagmon. Tion regas la principo pri apudeco: oni metas ĉirkaŭ la verbo la adverbojn tiujn, per kiuj oni volas nuanci la verbon. La utileco de tiu scio pri sintagmoj estas ke ĝi helpas nin aranĝi la frazpartojn sen konfuzigo. Ni scias, ke en Esperanto ni havas liberecon por loki la vortojn ene de la frazo, sed ni ne devas tranĉi la sintagmojn. Ni povas transloki la sintagmojn ene de la frazo sed ni ne devas disigi ilin aŭ malproksimigi iliajn partojn. Ni povas skribi ekzemple:

"La falintan amikon volis helpi li eble kaj sub la glacitavolon falis same".

Tiu ĉi estas la sama ideo enhavata de la originala frazo, sed ni translokis la sintagmojn. La nominativan sintagmon akuzativan ni lokis komence de la frazo kaj poste de la konjukcio ni lokis la prepozician sintagmon. Tiu ĉi frazo estas konebla kaj sciebla esperante ĉar ni ne tranĉis la sintagmojn. Aliaj ebloj estas:

"La falintan amikon li eble volis helpi kaj falis same sub la glacitavolon".

"Eble volis helpi la falintan amikon li kaj falis same sub la glacitavolon".

Kial ni ne lokas komence de la frazo la du sintagmojn tiujn, kiuj estas post la konjunkcio? Ĉar tiuj sintagmoj esprimas ion poste okazintan aŭ ion kaŭzatan de tio, kio oni esprimas antaŭe de la konjunkcio. Tiusence ĉio, kio estas antaŭ la konjunkcio okazis unue aŭ estis la kaŭzo de tio, kio estas poste de la konjunkcio. Unue li (eble) volis helpi kaj poste li same falis. Unue li eble volis helpi kaj pro tio li same falis. Li ne same falis kaj poste volis helpi. Tio ne estas la intencita senco de la originala frazo. Tiu konjunkcio (inter aliaj) estas ankaŭ kialo tiu, kiu alportas limojn al la libereco de la frazpartoj en Esperanto. (Verboj fojfoje agas kiel konjunkcioj.) Se ni rompas la sinsekvon estigitan per la konjunkcio, la originalan sencon de la frazo ni misigas. Kaj se ni disigas la erojn de la sintagmoj, tiam la frazo ne havos sencon.

Notoj

1) La vortojn sintagmo kaj vortgrupo mi uzas kiel sinonimojn. Tamen ne ĉiam unu sintagmo estas grupo. Ekzistas unuvortaj sintagmoj kaj sekve, oni maltrafe nomu ilin vortgrupoj.

2) En Esperanto oni faru paŭzeton parole inter du vokaloj, speciale se temas pri i kaj u. Tiuj fonemoj emas aliformiĝi en j kaj ŭ havante apude alian vokalon. En la ekzemploj, la segmento [miamaslin] sonas tiel [mjamaslin] kaj [linmiamas] sonas tiel [linmjamas]. Oni prononcu do tiel: [mi amaslin], [linmi amas], ktp. Se vi ne faras tiun paŭzeton inter la u kaj la e en la siglo UEA, tio ĉi sonos [ŭea]. Elparolu tiel: [u ea].

3) Deveno de la frazo: artikolo publikigita en La Balta Ondo: http://sezonoj.ru/2012/01/207grass/

Kurso de la hispana lingvo por esperantoparolantoj. Leciono 9-a.

2012-01-28T09:07:00.000-08:00

9.1. La nomoj de la literoj

En Esperanto la nomojn de la literoj oni prononcas pere de vokalo o. Bo, co, ĉo, ktp. En la hispana lingvo oni uzas vokalon e, kvankam ne regule. Jen la nomoj de la literoj (unue la litero, due la nomo hispanlingve, kaj trie interkrampe la prononco esperante skribita [tie ĉefliteras la akcentita vokalo]):

A: a. B: be (be). C: ce (se). D: de (de). E: e (e). F: efe (Efe). G: ge (he). H: ache (Aĉe). I: i (i). J: jota (hOta). K: ka (ka). L: ele (Ele). M: eme (Eme). N: ene (Ene). Ñ: eñe (Eñe). O: o (o). P: pe (pe). Q: cu (ku). R: ere (Ere). S: ese (Ese). T: te (te). U: u (u). V: ve (ve). W: doble ve (dOble ve). X: equis (Ekis). Y: ye (ĝe, ĵe, je). Z: zeta (sEta).

Rimarkoj. Poste de litero C oni metas nune kunmeton CH: che (ĉe). Ekzistas ankaŭ kunmeto LL: doble ele, lle (dOble Ele, ĝe), kaj kunmeto RR: erre, doble ere (Erre, dOble Ere). En la latinamerika hispana lingvo ne ekzistas elparola malsameco inter literoj B kaj V. Ni prononcas ilin simple tiel: be. La prononco ve por litero V ne estas deviga ĉi tie kaj ĝi okazas ĉefe en Meksiklando kaj en altaj socitavoloj dise tra la kontinento. En Hispanujo la elparola malsameco inter B (be) kaj V (ve) ja ekzistas kaj estas deviga. En Latinameriko ankaŭ ne ekzistas malsameco inter Z kaj S. Ni prononcas ilin same, tiel: so. En Hispanujo tio ne okazas. Litero Z estas prononcata en Hispanujo kiel la angla th en la vorto thing, kiel mi jam klarigis antaŭe. En Hispanujo litero V nomiĝas uve (Uve), kaj litero W nomiĝas doble uve (dOble Uve). Litero Y ankaŭ nomiĝas i griega (i grjEga).

9.2. La verbo esti (ser) en preterito

Jam estis klarigite, ke la verbo esti en la hispana lingvo estas tre neregula verbo (aldone de sia duobla karaktero, verbo ser kaj estar). Tio fuŝas, ĉar estas precize tiu ĉi verbo, kiu devas esti la plej facila en ĉiu lingvo ajn. Sed tiel estas la hispana. Kaj multo el tio, kion vi volus diri, bezonas la verbon esti. Oni ne povas do kaŝi ĝin sub la tapiŝon. La afero komplikiĝas pro tio ke la hispana lingvo havas du specojn de pasinteco: preterito ("simpla perfekta preterito") kaj imperfekto ("preterito imperfekta" aŭ "kunpreterito"). Jen do la konjugacioj de la verbo ser en pasinteco (unue la imperfekto kaj poste la preterito):

Unua gramatika persono ununombra: Yo era, yo fui.

Dua gramatika persono ununombra: Tú eras, tú fuiste.

Tria gramatika persono ununombra: (li) Él era, él fue. (ŝi) Ella era, ella fue. (ĝi) Ello era, ello fue.

Unua gramatika persono plurnombra: Nosotros éramos, nosotros fuimos. Nosotras éramos, nosotras fuimos.

Dua gramatika persono plurnombra: Ustedes eran, ustedes fueron. Vosotros erais, vosotros fuisteis. Vosotras erais, vosotras fuisteis.

Tria gramatika persono plurnombra: Ellos eran, ellos fueron. Ellas eran, ellas fueron.

Nedifinita gramatika persono: Uno era, uno fue.

Rimarkoj. Memoru, ke la dua gramatika persono plurnombra havas du formojn: Ustedes (Ameriko), Vosotros (Hispanujo) kaj signifas virojn kaj personojn (gee), escepte vosotras, kiu temas sole pri virinoj. La pronomo Ustedes ne faras distingon inter viroj kaj virinoj. La nedifinita persono gramatika havas la saman formon kun la tria persono ununombra: uno era, uno fue (oni estis). Mankas pluralo al tiu nedifinita formo. La konjugacioj antaŭaj respondas nur al la indikativa modalo. Tamen la hispana lingvo havas subjunktivon kaj en tia modalo okazas ankaŭ la preterito imperfekta. Kompreneble ni ne tuŝu subjunktivon ĉi tie nun, ĉar ĝi komplikos (eĉ pli) la aferon. La imperfekto servas por esprimi agon tiun, kiu okazas samtempe kun alia ago. (Pro tio oni nomas ĝin "kun-preterito": intaj agoj kunaj). Preterito estas simpla pasinteco, kiel is-tempo en Esperanto. Imperfekton oni ĝenerale tradukas al Esperanto kiel simplan preteriton.

Yo era tu amigo (mi estis via amiko). Yo era tu vecino (mi estis via najbaro). Yo era un niño (mi estis infano). Yo fui el que compró el jugo (mi estis tiu, kiu aĉetis la sukon). Tú eras músico (vi estis muzikisto). Tú eras menos alto (vi estis malpli alta). Tú eras menos alta (vi estis malpli alta [virino]). Tú fuiste feliz (vi estis feliĉa). Tú fuiste importante (vi estis grava). Él era mi amigo (li estis mia amiko). Él fue mi vecino (li estis mia najbaro). Ella era blanca (ŝi estis blanka). Ella fue mi vecina (ŝi estis mia najbarino). Ello era importante (ĝi estis grava). Ello fue terrible (ĝi estis terura). Nosotros éramos amigos (ni estis amikoj). Nosotros fuimos vecinos (ni estis najbaroj). Nosotras éramos amigas (ni estis amikinoj). Nosotras fuimos vecinas (ni estis najbarinoj). Ustedes eran músicos (vi estis muzikistoj). Ustedes fueron felices (vi estis feliĉaj). Vosotros erais músicos (vi estis muzikistoj). Vosotros fuisteis felices (vi estis feliĉaj). Vosotras erais músicos (vi estis muzikistinoj). Vosotras fuisteis felices (vi estis feliĉaj [virinoj]). Ellos eran menos altos (ili estis malpli altaj). Ellos fueron importantes (ili estis gravaj). Ellas eran menos altas (ili estis malpli altaj [virinoj]). Ellas fueron importantes (ili estis gravaj [virinoj]). Uno era menos alto (oni estis malpli alta). Uno fue el que compró el jugo (oni estis tiu, kiu aĉetis la sukon).

9.3. La verbo esti (ser) en prezenco

Unua gramatika persono ununombra: Yo soy.

Dua gramatika persono ununombra: Tú eres.

Tria gramatika persono ununombra: (li) Él es. (ŝi) Ella es. (ĝi) Ello es.

Unua gramatika persono plurnombra: Nosotros somos. Nosotras somos.

Dua gramatika persono plurnombra: Ustedes son. Vosotros sois. Vosotras sois.

Tria gramatika persono plurnombra: Ellos son. Ellas son.
Nepersona formo: Uno es.

Yo soy tu amigo (mi estas via amiko). Yo soy tu vecino (mi estas via najbaro). Yo no soy un niño (mi ne estas infano). Yo soy el que compró el jugo (mi estas tiu, kiu aĉetis la sukon). Tú eres músico (vi estas muzikisto). Tú eres menos alto (vi estas malpli alta). Tú eres menos alta (vi estas malpli alta [virino]). Tú eres feliz (vi estas feliĉa). Tú eres importante (vi estas grava). Él es mi amigo (li estas mia amiko). Él es mi vecino (li estas mia najbaro). Ella es blanca (ŝi estas blanka). Ella es mi vecina (ŝi estas mia najbarino). Ello es importante (ĝi estas grava). Ello es terrible (ĝi estas terura). Nosotros somos amigos (ni estas amikoj). Nosotros somos vecinos (ni estas najbaroj). Nosotras somos amigas (ni estas amikinoj). Nosotras somos vecinas (ni estas najbarinoj). Ustedes son músicos (vi estas muzikistoj). Ustedes son felices (vi estas feliĉaj). Vosotros sois músicos (vi estas muzikistoj). Vosotros sois felices (vi estas feliĉaj). Vosotras sois músicos (vi estas muzikistinoj). Vosotras sois felices (vi estas feliĉaj [virinoj]). Ellos son menos altos (ili estas malpli altaj). Ellos son importantes (ili estas gravaj). Ellas son menos altas (ili estas malpli altaj [virinoj]). Ellas son importantes (ili estas gravaj [virinoj]). Uno es menos alto (oni estas malpli alta). Uno es el que compró el jugo (oni estas tiu, kiu aĉetis la sukon).

9.4. La verbo esti (ser) en futuro

Unua gramatika persono ununombra: Yo seré.

Dua gramatika persono ununombra: Tú serás.

Tria gramatika persono ununombra: (li) Él será. (ŝi) Ella será. (ĝi) Ello será.

Unua gramatika persono plurnombra: Nosotros seremos.

Dua gramatika persono plurnombra: Ustedes serán. Vosotros seréis. Vosotras seréis.

Tria gramatika persono plurnombra: Ellos serán. Ellas serán.
Nepersona formo: Uno será.

Yo seré tu amigo (mi estos via amiko). Yo seré tu vecino (mi estos via najbaro). Yo seré un viejo (mi estos maljunulo). Yo seré el que compre el jugo (mi estos tiu, kiu aĉetos la sukon). Tú serás músico (vi estos muzikisto). Tú serás menos alto (vi estos malpli alta). Tú serás menos alta (vi estos malpli alta [virino]). Tú serás feliz (vi estos feliĉa). Tú serás importante (vi estos grava). Él será mi amigo (li estos mia amiko). Él será mi vecino (li estos mia najbaro). Ella será mi vecina (ŝi estos mia najbarino). Ello será importante (ĝi estos grava). Ello será terrible (ĝi estos terura). Nosotros seremos amigos (ni estos amikoj). Nosotros seremos vecinos (ni estos najbaroj). Nosotras seremos amigas (ni estos amikinoj). Nosotras seremos vecinas (ni estos najbarinoj). Ustedes serán músicos (vi estos muzikistoj). Ustedes serán felices (vi estos feliĉaj). Vosotros seréis músicos (vi estos muzikistoj). Vosotros seréis felices (vi estos feliĉaj). Vosotras seréis músicos (vi estos muzikistinoj). Vosotras seréis felices (vi estos feliĉaj [virinoj]). Ellos serán menos altos (ili estos malpli altaj). Ellos serán importantes (ili estos gravaj). Ellas serán menos altas (ili estos malpli altaj [virinoj]). Ellas serán importantes (ili estos gravaj [virinoj]). Uno será menos alto (oni estos malpli alta). Uno será el que compre el jugo (oni estos tiu, kiu aĉetos la sukon).

Grafikaĵo por Venezuela Esperanto-Asocio: glumarketoj pri la 125-jariĝo de Esperanto

2012-01-28T07:38:00.000-08:00

Bona mesaĝo: Ĉu Esperanto instruota ĉe Filozofia Fakultato en Rijeka?

2012-01-28T02:10:00.000-08:00

Tiun ĉi mesaĝon mi ricevis de E-Centro Eventoj, Szilvasi L retpoŝte.

Ĉu Esperanto instruota ĉe Filozofia Fakultato en Rijeka?

La 3-an de novembro 2011 okazis kunveno ĉe Filozofia fakultato en Rijeka pri la temo pri ebla enkonduko de instruado de Esperanto ĉe la fakultato. La Kunvenon kunvokis vicdekanino de la Filozofia fakultato prof. Dr-o sc. Ines Srdoč-Konestra. La kunsidon ĉeestis ankaŭ reprezentantoj de Esperanto Societo Rijeka, Vjekoslav Morankić, dipl.oecc, prof. Dr-o sc. Danijela Bašić-Karković kaj prof. dr. sc. Sanja Barić.

En la enkonduka vorto vicdekanino Ines Srdoč-Konestra akcentis, ke ne ekzistas iuj seriozaj obstakloj por enkonduki Esperanton en instruan programon kiel elekteblan (fakultativan) studobjekton. La enkonduko de Esperanto en studprogramon de la fakultato estus ankaŭ utila por la fakultato mem, ĉar per tio plilarĝiĝas la oferto de elekteblaj studobjektoj al studentoj. La enkondukon de Esperanto kiel elekteblan studobjekton oni povas realigi nur se oni agas laŭ proceduroj kiuj ĉe la fakultato jam ekzistas kaj kiuj validas por ĉiuj jam instruataj studobjektoj. Oni rajtas enprocedurigi la novan studobjekton, nur se la proponita sudobjekto estas proponita kaj kompilita de persono kvalifikita kaj kompetenta. La fakultata konsilio kaj ties elektitaj komisionoj kontorolas la kompetentecon de tiu persono. La proponanto (portanto) de la kolegio kaj la subskribinto de la programo devas esti persono el tiel noma sciencinstrua fako (persono kiu estas doktoro de humanismaj sciencoj kaj havanta scienc-instruan profesion). Realiganto de la studprogramo, t.e. instruanto (preleganto) de la proponita kolegio povas esti kun malpli alta profesia nivelo ol humanecaj sciencoj (do sen scienca titolo "doktoro de scienco"). Tiu persono sub la kontrolo kaj gvidado de portanto de la kolegio realigos difinitan programom, tio estas instruadon.

Esperanto Societo Rijeka proponis por tiu tasko la kompetentan personon, kiu kontentigas la antaŭviditajn postulojn: Tea Radovanović, diplomiĝinto ĉe la Ekonomia fakultato en Rijeka kaj diplomiĝinto ĉe Univerisitato Adam Mickiewicz en Poznano en Pollando. Tea Radovanović diplomiĝis en Rijeka pri ekonomio laŭ la programo, validinta antaŭ la enkonduko de "Bolonja sistemo de studado" kaj en Pollando si finis la trijaran postdiploman studon de la fako titolita "Interlingvistiko kaj Esperanto".

La ĉeestintoj de la kunveno informiĝis pri similaj elekteblaj studobjektoj instruataj ĉe Filozofia Fakultato de Zagreba Universitato. Temas pri la fako: Planlingvoj/Plansprachen instruata en la germana lingvo kadre de de la fako germanistiko por la studentoj de la germana lingvo. En tiu studobjekto troviĝas parto kiu estas Strukturo de Esperanto. La alia studobjekto instruata en la Filozofia fakultato estas Interlingvistiko kaj strukturo de Esperanto. La dua studobjekto estas elektebla de ĉiuj studentoj de la Filozofia fakultato. Ambaŭ kolegiojn gvidas kaj instruas prof. D-ro sc. Velimir Piškorec.

Ĝuste la samideano prof. Piškorec, se li bonvolus, povus ege helpi en tiu ĉi nobla intenco akceptante ke li estu kunkreanto kaj gvidanto de la jam menciitaj elekteblaj studobjektoj ĉe Universitato de Rijeka.

Estas proponite, ke teknike la Fako de kroatistiko estu la fako el kiu ekkomencu la propono por la enkonduko de la cititaj elekteblaj kolegioj al la alia fakaro de la Filozofia fakultato samkiel al aliaj fakultatoj de la Universitato de Rijeka. Prof. Danijela Bačić-Karković prezentu al la membroj de tiu ĉi fako la intencon kaj historion de la ideo por enkonduki Esperanton en la universitatan studoferton en Rijeka.

La financaj rimedoj ĉe la universitato estas limigitaj, kaj por iuj studobjektoj estas ĉiam serĉataj aldonaj financaj rimedoj. La portanto (gvidanto) de la kolegio kaj oficiala preleganto (kiu devus trapasi proceduron enigi lin/ŝin en la profesion de instruanto de la studobjekto, devus esti pagitaj. Krome devus esti rekompencitaj aliaj kostoj (ekzemple vojaĝkostoj).

Esperanto Societo Rijeka povas financi parton de instruadkostoj. Tiuj rimedoj ne sufiĉas. Oni devus trovi aldonajn rimedojn kiel ekz. rimedojn el la universitataj fondusoj kaj aliaj publikaj fondaĵoj, de Urbo Rijeka (Urba oficejo pri edukado kaj klerigo, aŭ Urba oficejo pri kulturo). La rimedojn de la universitato oni povus utiligi nur se la studobjekto estus prelegota en almenaŭ tri fakultatoj. Oni supozas ke, krom la filozofia fakultato, tiuj fakultatoj povus esti, la jura kaj la ekonomia fakultatoj.

Vjekoslav Morankić

el revuo Tempo, 2011/decembro

-----
fonto: Ret-Info
http://www.eventoj.hu

Filmeto: Hieroglifoj: La Porkoj

2012-01-26T05:04:00.000-08:00

Partes de la oración: Los sintagmas

2012-01-25T08:45:00.001-08:00

Hay muchas definiciones de lo que es una oración. El Esperanto es, en cuanto a la definición de oración, un idioma moderno como el inglés, el español, el alemán, etc. En estos idiomas la definición de oración es la misma. Es cierto que las palabras son las partes mínimas de la oración: una oración se compone de palabras. En español incluso una sola palabra puede ser una oración. La palabra envíamelo es una oración: en ella hay un sujeto (implícito), un objeto, y un complemento, todo aglutinado a un verbo conjugado (envía-me-lo). Si analizamos la palabra envíamelo y la descomponemos, obtenemos esta oración: "envía (tú) eso a mi". En Esperanto, afortunadamente no tenemos palabras que contengan a un mismo tiempo todos estos elementos como en español, lo cual sería muy complicado.

Analicemos aquí las partes de la oración desde un punto de vista fonológico y desde un punto de vista sintáctico. Desde un punto de vista fonológico la oración está compuesta de sonidos (fonemas) que se agrupan formando palabras, y esas palabras tienen cierta secuencia. En español no podemos decir "envíalome". El elemento "lo" en esa oración-palabra debe estar siempre al final. En Esperanto tenemos cierta libertad para ubicar los elementos de la oración, mas esa libertad no es absoluta. Responde a varios criterios o intenciones. Usted puede decir:

Mi amas lin. Mi lin amas. Lin mi amas. Lin amas mi. Amas lin mi. Amas mi lin.

Esencialmente todas estas oraciones expresan lo mismo. ¿Cuál utilizar? Depende del momento y del contexto de la oración. Eso lo analizaremos más adelante. Ahora lo importante es dejar claro que cuando uno habla, cuando uno pronuncia estas oraciones, uno tiende a unir las palabras en una sola secuencia de sonidos, igual que en español y en los otros idiomas. En español la oración "quiero comer helado" puede ser dicha sin pausa entre las palabras, como si toda la oración fuese una sola palabra: [quierocomerhelado]. Esto es un fenómeno completamente natural del habla humana. Y el Esperanto no escapa a esto. Los ejemplos anteriores pueden ser pronunciados sin pausa entre las palabras: [miamaslin], [milinamas]. No obstante, en Esperanto debe haber generalmente una pausa entre dos vocales: [mi amaslin], [linmi amas]. Si esta pausa no se hace, entonces una de las dos vocales tiende a convertirse en semivocal, en j o en ŭ: [mjamas lin], [lin mjamas] (1). En lo posible esto debe evitarse. Estas partes de la oración desde el punto de vista fonológico se llaman segmentos.

Desde el punto de vista sintáctico la oración se divide en palabras, pero hay elementos más grandes que se llaman sintagmas. Los sintagmas pueden estar compuestos por varias palabras o por una sola, dependiendo del caso. En los ejemplos anteriores, cada uno de ellos está compuesto por tres sintagmas. El sujeto de la oración es un sintagma nominal (mi), el verbo es un sintagma verbal (amas), y el objeto directo es otro sintagma nominal (lin). Si las palabras mi y lin son sintagmas nominales, entonces ¿por qué están separados? ¿Por qué no son el mismo sintagma? No son el mismo sintagma porque cumplen funciones diferentes en la oración. Esa función está marcada por la n al final de la palabra lin. Esto es lo que hace que el Esperanto sea un idioma tan transparente. La palabra mi está en caso nominativo; la palabra lin está en caso acusativo. Un único sintagma no puede tener dos casos gramaticales al mismo tiempo. Por eso en los ejemplos anteriores mi y lin son dos sintagmas diferentes, si bien ambos son del mismo tipo (sintagmas nominales, substantivos). Veamos esto con una oración más compleja.

"Eble li volis helpi la falintan amikon kaj same falis sub la glacitavolon."(2)
"Eble li volis helpi la falintan amikon kaj same falis sub la glacitavolon."

Primero identifiquemos los sintagmas nominales que están en nominativo. Sólo hay uno: el pronombre li. Luego tenemos dos verbos, uno en pasado y el siguiente en infinitivo: volis helpi. He aquí un sintagma verbal compuesto por dos palabras, dos verbos. Esto se llama perífrasis verbal. Es exactamente lo mismo que tenemos en español en la oración: "yo quise ir al cine". "Quise ir": un verbo en pasado (quise) y uno en infinitivo (ir). Las perífrasis verbales son sintagmas muy usados en muchos idiomas. Luego tenemos un sintagma en acusativo: la falintan amikon. Este sintagma es nominal porque está compuesto por un substantivo (amikon), que es el núcleo del sintagma. Dado que el sintagma verbal está compuesto por verbos transitivos, es totalmente natural suponer que el objeto directo de esos verbos es el sintagma en acusativo. "Li volis helpi": él quiso ayudar. ¿A quién quiso ayudar? Al amigo que se había caído: la falinta amiko. Luego tenemos una conjunción, la palabra kaj (y). Después de esa palabra hay un verbo en pasado (falis). Un sintagma nominal en acusativo no puede ser sujeto de la oración y dado que li es el único sintagma nominal en caso nominativo de la oración, es por lo tanto el sujeto de la oración. El verbo falis, que es otro sintagma verbal aquí, es una acción realizada por li. Lo que sigue es un sintagma preposicional, porque está precedido por una preposición. Este sintagma preposicional es especial, porque una parte de él está en acusativo (la glacitavolon). Esto se llama acusativo de dirección. Significa que la acción expresada por el verbo anterior (falis) se dirige hacia ese lugar u objeto (la glacitavolo: la capa de hielo). Este tipo de elementos suele llamarse complementos u objetos indirectos de la oración. Resumiendo tenemos que:

Sintagma nominal en nominativo: li (es el sujeto de la oración).

Sintagma nominal en acusativo: la falintan amikon (es el objeto directo de la oración).

Sintagma verbal 1: volis helpi (perífrasis verbal).

Sintagma verbal 2: falis.

Sintagma preposicional: sub la glacitavolon (complemento u objeto indirecto).

Los dos adverbios de la oración (eble y same) no forman sintagmas sino que son como satélites que modifican el significado de los sintagmas verbales. Eble (quizás) modifica al primer sintagma verbal porque está más cerca de él, mientras que same (igualmente) modifica al segundo sintagma verbal. Esto se llama principio de adyacencia: debemos colocar cerca del verbo los adverbios que queremos utilizar para matizar el significado de esos verbos. ¿Cuál es la utilidad de este conocimiento sobre los sintagmas? Su utilidad es que nos permite arreglar la oración como queremos sin generar confusiones. Dijimos que en Esperanto tenemos libertad para ordenar las palabras en la oración, pero no podemos romper los sintagmas. Podemos cambiar de lugar los sintagmas pero no debemos desintegrarlos o separar sus partes. Podemos escribir por ejemplo:

"La falintan amikon volis helpi li eble kaj sub la glacitavolon falis same".

Esta es la misma idea que contiene la oración original, pero hemos reubicado los sintagmas. El sintagma nominal en acusativo ahora está al principio de la oración, y después de la conjunción kaj tenemos el sintagma preposicional. Esta oración es igualmente comprensible en Esperanto porque hemos conservado intacto los sintagmas aunque los hayamos cambiado de lugar. Otras posibilidades son:

"La falintan amikon li eble volis helpi kaj falis same sub la glacitavolon".

"Eble volis helpi la falintan amikon li kaj falis same sub la glacitavolon".

¿Por qué no ubicamos al inicio los dos sintagmas que están después de la conjunción? Porque estos dos sintagmas expresan algo que ocurrió después o como consecuencia de lo que se expresa antes de la conjunción. En este sentido todo lo que está en la primera parte de la oración (antes del kaj) ocurrió primero o fue la causa de todo lo que está en la segunda parte de la oración. Si rompemos ese orden, la oración perderá su sentido original. Y si rompemos los sintagmas mezclando todas las palabras, la oración no tendrá sentido.

---------------------------------------------------------------------------

1) UEA se pronuncia así: [u ea]. Si Usted une la u y la e, la u se convierte en ŭ: [ŭea], lo cual es un error de pronunciación.

2) La oración proviene del siguiente artículo: http://sezonoj.ru/2012/01/207grass/

Ene de l´ milito (La Porkoj)

2012-01-22T04:06:00.000-08:00

Pri la demando de Nicole (akuzativo en propraj nomoj)

2012-01-21T12:19:00.000-08:00

La jena blogero de Nicole prezentas tre interesan problemon pri akuzativo en eo:

Mi skribis mian opinion al ŝi, sed mi ankaŭ publikigas ĝin ĉi tie por vi ĉiuj:

"Mi legis viajn pripensojn en via blogo pri akuzativo en propraj nomoj.
Opinias mi, ke vi pravas: "Mia persona konkludo estas ke ambaŭ formoj estas tute akcepteblaj kaj ke oni do ne kritiku la personojn kiuj preferas uzi la akuzativon kaj ankaŭ ne tiujn kiuj preferas ne uzi ĝin."

Opinias mi tion: aserti, ke la frazo "Mi amas Roza" ne estas esperanto, estas stulta troigo.
Mi opinias ankaŭ la jenon: Se oni havas simplan frazon, kiu enhavas du substantivojn ligitajn per verbo, kaj unu el tiuj substantivo estas pronomo sendube rekonebla esperante kaj tiu pronomo estas en nominativo, tiam oni nature supozu, ke la alia substantivo estas en akuzativo (kvankam ĝi ne havu n-finaĵon) se la verbo estas transitiva.

Ekzemple: "Mi vidis Roza". Substantivo (pronomo) + verbo + substantivo. La verbo estas transitiva kaj la pronomo (mi) estas en nominativo. Sekve oni tute logike supozu, ke la vorto Roza estas en akuzativo, kvankam ĝi ne havas n-finaĵon, ĉar la nure ebla malo de ĉi frazo estas: "Min vidis Roza".

Tiun rezonon mian pri tiu problemo mi jam realigas ĉiutage."

Postaj komentoj miaj en FB:

Pli spritaĵoj de Ramón Gómez de la Serna (1910-1960)

2012-01-20T03:09:00.000-08:00

Tiuj "greguerías" apartenas al la grupo numero 1 (legu la antaŭan blogeron pri spritaĵoj de Ramón Gómez de la Serna). Mi preskaŭ tute certas, ke mi komprenas ilin ĉiujn. Ilin mi klopodis traduki plej laŭlitere.

"Como daba besos lentos duraban más sus amores".
("Liaj kisoj estis longdaŭraj, tial liaj amindumadoj daŭris pli".)

"Anda de otra manera aquel al que le faltan botones en los calzoncillos."
("Kiu havas butonojn mankantajn en sia kalsono, tiu paŝadas alimaniere".)

"Los rosales son poetas que quisieron ser rosales".
("Rozujoj estas poetoj, kiuj volis esti rozujoj".)

"Donde el tiempo está más unido al polvo es en las bibliotecas".
(Kie la tempo estas pli unuigita al la polvo, tie estas en bibliotekoj".)

"Un chino inventó al gato". ("Iu ĉino inventis katojn".)

[Pri tiu spritaĵo: supozas mi, ke ĝi temas pri la populara kredo en multaj landoj de Latinameriko, ke la ĉinoj inventis preskaŭ ĉiujn aĵojn de nia nuna mondo. Eĉ katojn... Ĝi estas do komprenebla ŝerco latinamerika.]

"Las estrellas de mar son las manos que constatan que el barco se ha hundido".
("Marsteloj estas la manoj certigantaj, ke la ŝipo mergiĝis".)

"Me comenzó a coser botones grandes para ojales chicos. Tuve que echarla."
("Ŝi komencis kudri grandajn butonojn por malgrandaj butontruoj. Mi endis forpeli ŝin".)

"Sofá-cama: los sueños quedan debajo y la conversación arriba".
("Lito-sofo: sonĝoj restas suben kaj interparoloj supren".)
[Lito-sofo estas meblo transformigebla jen en lito jen en sofo laŭbezone.]

"La reja es el teléfono de más corto hilo para hablar de amor".
("Krado estas la telefono plej kablo-mallonga por paroli pri amo".)
[Imagu du junulojn parolantajn pri amo dividitaj per iu krado.]

"No olvidéis que el ángel inventó la espada". ("Ne forgesu tion: glavon anĝelo inventis".)

[Plej eble temas pri biblia mito. Tamen la frazo povus servi ankaŭ por esprimi tion: iu bela anĝela ulo povus esti pova aŭ perfortema...]

"Nerviosismo de la ciudad: no poder abrir el paquetito del azúcar para el café".

("Urba nervozigado: ne povi malfermi la porkafan sukeran saketon".)

La citaĵoj hispanlingvaj devenas de la libro Greguerías, de Ramón Gómez de la Serna, Selección 1910-1960. Editorial ESPASA-CALPE S.A., Colección Austral. Libro número 143.

Nombroj pri la gimnazio

2012-01-18T18:01:00.000-08:00

La gimnazio tie, kie mi laboras, estas tipa ŝtata venezuela gimnazio. Niaj gimnazioj aŭ mezlernejoj temas pri kvin studjaroj. Ni nomas ilin simple "años" (jaroj). Tiu jaro, kiu havas la pli junajn gegimnazianojn (kiuj estas ĵuse elirintaj de la lernejo) estas la 1a Jaro. Kaj tiel, ĝis la 5a Jaro, kiu lastas kaj kiu temas pri la abiturientiĝontoj. Ĉiu Jaro estas disigita en Sekcioj, kiuj portas literon de la abocodaro kiel distingilon. Sekcio "A", Sekcio "B", kaj tiel plu. En la mezlernejo, kie mi laboras, ĉiu Jaro havas dek Sekciojn, kaj ĉiu Sekcio enhavas pli-malpli tridek du gegimnazianojn. Tio estas pli-malpli tri cent dudek gegimnazianoj en ĉiu Jaro. Kaj tio egalas al pli-malpli mil ses cent gegimnazianoj entute.

------------------------------------------------------

Mi faras la identigilojn de la gegimnazianoj. Tio estas ankaŭ mia laboro tie. Mi plenumas tiujn identigilojn unu post unu, ĉiu kun la persona nomo kaj la identeca numero de la junulo. Nun mi jam faris kaj presis kvin cent sesdek identigilojn...

------------------------------------------------------

Pasintsemajne estis donita en la gimnazio paperajn atestilojn al ĉiu instruisto nune laboranta tie. Tiujn atestilojn mi faris kaj presis. Ili estis cent tridek sep atestiloj. 25,54 procento el la instruistoj estas viroj. 74,45 procento el la instruistoj estas virinoj.

Ĝojoj kaj pasioj (El la libro "Tiel parolis Zaratuŝtro")

2012-01-17T02:23:00.000-08:00

(Pri la libro [esperante]: http://eo.wikipedia.org/wiki/Also_sprach_Zarathustra

[hispane]: http://es.wikipedia.org/wiki/As%C3%AD_habl%C3%B3_Zaratustra)

"Se vi havas virton, frato, kaj tia virto estas via, ĝin vi havas komune kun neniu homo. Mi komprenas, ke vi volas nomi ĝin per ĝia nomo, karesi ĝin, tiri ĝiajn orelojn, amuziĝi kun ĝi. Sed tiam vi devas doni ĝian nomon al la popolo, igante vin popolo kaj grego. Pli bone estus al vi diri: “Kio torturas kaj plenigas mian animon je dolĉeco, kaj kio estas eĉ la malsato de miaj internaĵoj, tio rezultiĝas neesprimebla kaj havas neniun nomon”. Via virto devas esti tre super la emo al la nomoj, kaj tiam, kiam vi devu paroli pri ĝi, ne hontiĝu fari ĝin balbute. Diru do balbute: “Tio estas mia bono; tio estas mia amitaĵo; tiel mi ŝatas ĝin, nur tiel volas mi la bonon. Mi ne volas ĝin kiel ordonon de iu dio nek kiel regulon aŭ neceson de l´ homoj: mi ne volas, ke ĝi estu por mi gvido al transteraj mondoj kaj paradizoj. La virto, kiun mi amas, estas virto tera, kiu havas malmulte da rezono kaj eĉ pli malmulte da kolektiva rezono. Tiu birdo konstruis sian neston en mi, tial mi amas ĝin kaj premas ĝin ĉe mia sino. Nun ĝi estas kovanta en mi siajn ovojn el oro”. Tiel vi devas paroli, balbutante tiam, kiam vi laŭdas vian virton.

Je alia tempo vi havis pasiojn, konsideritaj de vi malbonaj; sed nun vi havas ne pli ol viaj virtoj kaj ĝojoj. Kaj kvankam vi estus viro kolerema aŭ voluptema aŭ fanatika kredanto aŭ venĝema, ĉiom el viaj pasioj finfine iĝis virtoj kaj ĉiom el viaj diaboloj iĝis anĝeloj. Je alia tempo vi havis sovaĝajn hundojn en via kaĝo, sed ili finfine iĝis birdoj kaj dolĉaj kantantaj birdoj. Vi estas ĉerpinta vian balzamon el viaj venenoj, vi estas melkinta la bovinon de via kontraŭaĵo kaj nun vi trinkas la dolĉan lakton de ĝiaj mamoj. Je l´ estonteco devenos de vi nenio malbona, escepte nur la malbono devenonta de l´ lukto inter viaj virtoj. Estu tiel bonsorte al vi, frato, ke vi havu ununuran virton solan! Tiel vi transiros la ponton pli facile! Havi multajn virtojn estas honoro, sed tio estas sorto tre malfacila, kaj pli ol unu homo foriris al dezerto kaj ĉesis sian vivon ĉar esti batalo kaj batalkampo de virtoj iĝis neeltenebla.

Ĉu estas malbonaj, fratoj, la milito kaj la batalo? Jes, sed ili estas malbono necesa. La envio, la malfido kaj la malbonfamigo inter viaj virtoj estas io necesa. Rigardu tion, per kiu laboremeco ĉiu el viaj virtoj strebas al la plejaltaĵo; kiel ili volas, ke ĉiu forto centriĝu en la kolero, en la malamo kaj en la amo. Ĉiu virto estas ĵaluza pri la aliaj, kaj kia teruraĵo estas ĵaluzo! Virtoj povas ankaŭ fali antaŭ la ĵaluzoj. Kiu trovas sin ĉirkaŭita de l´ flamoj de l´ ĵaluzo, tiu finiĝas turnanta kontraŭ si mem la venenan pikilon, kiel la skorpio. Ĉu vi neniam vidis, frato, iun virton malbonfamiganta sin kaj injektanta al si sian propran venenon?

La homo estas io, kio devas esti superigita; tial amu viajn virtojn, ĉar vi pereos kaŭze de ili.

Tiel parolis Zaratuŝtro."

(Tradukita el la hispanlingva versio de EDIMAT LIBROS, S.A. Esperantigis Ramo Moraloj-Kastelo.)

Greguerías: La spritaĵoj de Ramón Gómez de la Serna

2012-01-15T04:36:00.000-08:00

Laŭ Ramón Gómez de la Serna la vorto hispanlingva greguería havis origine la signifon "blekado de porkidoj". Nuntempe la vorto signifas simple kriado aŭ kriaĵo, sed Ramón Gómez de la Serna prenis ĉi tiun vorton por igi ĝin propra nomo de ia speco de aforismo tiel, ke la vorto greguería estas jam en nia plej fama vortaro (la Vortaro de la Reĝa Akademio Hispanuja) kun la signifo tiu, kiun li metis en ĝi:

1. kriado (aŭ blekado). 2. Spritaĵo, bildo proza reprezentanta personan imagon surprizan kaj foje humuran pri iu trajto de la realo, kaj kiu estis tiel ekuzita kaj tiel nomita de la verkisto Ramón Gómez de la Serna.

Ankaŭ la antaŭa difino de la vorto, kiu estis reviziita en ĉi vortaro, konservas la duan difinon rilatan al Ramón Gómez de la Serna:

1. kriado (aŭ blekado). 2. Literatura elpensaĵo de la verkisto Ramón Gómez de la Serna, konsistanta el metaforo mallonga kaj sprita.

Li mem donis formulon por estigi greguerías: Humuro + metaforo = greguería. Por mi, de la vidpunkto tradukista, traduki greguerías havigas kelkajn problemojn. Mi ĝenerale kaj por tradukaj celoj dividas tiujn spritaĵojn en du aroj:

1) Tiuj spritaĵoj, kiuj povas esti laŭvorte aŭ laŭlitere tradukitaj sen perdo de la originala senco kaj intenco [la spritaĵo estas nure semantika].

2) Tiuj, kiuj ne devas esti laŭvorte aŭ laŭlitere tradukitaj, ĉar ili perdas la originalan sencon aŭ intencon pro tio, ke ili estas vortludoj de la hispana lingvo [la spritaĵo estas precipe morfologia rilate al la hispana lingvo, kvankam ne nure ĉiam].

Ekzemploj de numero 1 estas la jenaj spritaĵoj:

"El langostino huele a todo el mar". ("La salikoko odoras je la tuta maro".)

[Komento mia: langostino estas granda speco de salikoko.]

"Los sordos ven doble". ("Surduloj vidas duoble".)

[Eble ĉar ili iras duope aŭ eble ĉar ilia vidado estas pli disvolvita.]

"Las golondrinas entrecomillan el cielo". ("La hirundoj citiligas la ĉielon".)

[La formo de tiuj birdoj en la ĉielo similas al citiloj.]

"Las gallinas son tartamudas". ("Kokinoj estas balbutulaj".)
[La blekado de kokinoj estas kvazaŭ balbutado.]

"El mar hace encajes de espuma y susurro al llegar a la playa".
("La maro faras puntojn el ŝaŭmo kaj susuro alveninte al la strando".)
[Metaforo beletra.]

"La cebra es el animal que luce por fuera su radiografía interior".
("La zebro estas la besto tiu, kiu elmontras ekstere sian radiografion internan".)
[Humura bildo metafora.]

"Mariposas: almejas del aire". ("Papilioj: mituloj de l´ aero".)

"Era un pintor tan viejo que se le habían quedado calvos los pinceles".
("Li estis pentristo tiel maljuna, ke liaj penikoj senhariĝis".)

"El filósofo antiguo sacaba la filosofía ordeñandose la barba".
("La antikva filozofo eligis filozofion per melkado de sia barbo".)
[Humura bildo metafora.]

"Al mar le gusta la impunidad y por eso borra toda huella en la playa".
("La maro ŝatas senpunitecon kaj tial ĝi forviŝas ĉiujn spurojn sur la strando".)

"La primera radiografía que se hizo el hombre fue al poner la mano frente a la llama de la vela".
("La unua radiografio, kiun la homo ricevis, estis fare de lia mano antaŭ la flamo de la kandelo".)

"En las máquinas de escribir sonríe la dentadura postiza del afabeto".
("En la skribmaŝinoj ridetas la proteza dentaro de la abocodaro".)
[Humura bildo metafora.]

Ne ĉiu greguería estas frazo. Ekzemple: "Meteorología: mentirología". Ĉi tie Ramón Gómez de la Serna faras kaj vortoludon kaj semantikan spritaĵon, danke de simileco tiu, kiun li mem estigas fare de la elpensita vorto mentirología. Meteorología estas esperante meteologio, dum mentirología estas barbarismo kreita per la vorto-radiko mentira (mensogo). Tiu ĉi spritaĵo apartenas al la dua grupo, la spritaĵoj tiuj, kiujn oni ne indas traduki laŭlitere aŭ laŭvorte pro perdo de ia originala intenco. Mi povas traduki jene: "Meteologio: mensogologio". Tio ĉi havas sencon. La meteologio estas fojfoje tiel maltrafa, ke oni povas ja opinii ĝin ia mensogologio. Sed la simileco morfologia inter tiuj vortoj (meteologio, mensogologio) en la hispana lingvo estas pli granda. Kaj ĝi estas, laŭ mi kaj ĝis nun, la plej facila el tiuj tradukproblemoj.

La citaĵoj hispanlingvaj devenas de la libro Greguerías, de Ramón Gómez de la Serna, Selección 1910-1960. Editorial ESPASA-CALPE S.A., Colección Austral. Libro número 143.

Tiel ni homoj estas

2012-01-14T04:45:00.000-08:00

http://interparoloj.blogspot.com/2012/01/entreprena-projekto-kiel-balancilo.html

Bona mesaĝo: Stipendio pri terminologio --- oferto de UEA

2012-01-13T08:41:00.000-08:00

Karaj amikoj de terminologio,

Subtene al siaj junaj membroj, Universala Esperanto-Asocio (UEA) ofertas al du studentoj la eblon partopreni la Someran Terminologian Trejnadon en Vieno, Aŭstrio.

Temas pri neesperantista aranĝo por lerni pri terminologio. Ĝi daŭros de la 8-a ĝis la 14-a de julio 2012. Instruos mondfamaj profesoroj pri terminologio kaj faka komunikado.

Partoprenantoj de la trejnado povas ricevi 6 universitatajn poentojn (tiel nomitaj « ECTS-poentoj ») rekompence al la unusemajna trejnado.

Post la trejnado eblas fari ekzamenon kaj, kaze de sukceso, ricevi oficialan atestilon de « Terminologia Manaĝero », kiu estas agnoskita en 18 EU-landoj. Se vi interesiĝas, bonvolu peti pli da informoj.

UEA pagos la kotizojn por la aranĝo, vojaĝkostojn, la restadon kaj unusemajnan bileton por amasveturiloj en Vieno. Limdato por kandidatiĝoj estas la 8-a de aprilo 2012.

Detalojn oni legu en sekva PDF-dosiero:
http://esperanto.net/tec/somera-terminologia-trejnado-2012.pdf

Se vi konas junulojn, kiuj interesiĝas pri tiu sanco, nepre kuraĝigu ilin por kandidatiĝi!

Se vi mem estas junulo, ne hezitu peti pli da informoj kaj... kandidatiĝi!

Plej kore salutas

Mélanie Maradan
retadreso: melmaradan ce yahoo.fr
(UEA-komisiito pri terminologiaj instancoj)

Tute konsentite! (almenaŭ miaflanke)

2012-01-11T02:26:00.000-08:00

De: http://www.liberafolio.org/Members/Akva/kiujnvortojn

"Konsekvenco de multaj diskutoj pri neologismoj kaj bazaj vortoj

Kiujn vortojn uzi? Mia opinio resume: En la praktiko ni ne povas oficiale reguli la vortuzadon, sed por respekti la lingvajn rajtojn de ĉiu esperantisto, oni povas konsideri, ke en konversacia lingvo (do en NE fakverkoj, en NE altliteraturaj verkoj) la vortuzado estas demando de ĝentileco. Tiel la etiketo de lingvouzado postulas, ke:

* Neniam uzu superflue neologismojn (malofte uzatajn vortojn*), kiam ja evidente ekzistas baza (vastskale konata) vorto por klare esprimi la nocion. Oni ne uzu "lanta", "poka", "kurta" en konversacia lingvo, do en ĝeneralaj diskutadoj, konversacioj, artikoloj. Se tamen tio estas neevitebla, oni povas uzi ne bazan radikon, sed kruda malĝentileco estas amasigi ilin, aŭ ne klarigi ilin en piednoto.

* En faka/scienca/poezia lingvo oni povas uzi ĉiujn vortojn el PIV, sed la tre maloftajn eĉ en tiaj verkoj nepre decas piednoti.

* Uzi vortojn eksterPIVajn estas io tre maloportuna afero, ĉar ĉiun vortaron eĉ profesiulo ne povas akiri, kaj se oni eĉ ne piednotas tian vorton, tio estas lingva terorismo kontraŭ Esperanto, kontraŭ bonvolaj esperantistoj.

Esperanto estas NE nacia lingvo, ĝi estiĝis NE per natura evoluo, do ĝi NE provu imiti en ĉiu tereno la naturajn lingvojn. Ĉevalo estas natura, aŭto estas artefarita. Kiu postulas, ke ankaŭ aŭto povu heni kaj generi idojn per seksumado, tiu evidente estas idioto. Kial multaj deziras, ke Esperanto estu ĝuste tia, kiaj estas la naciaj lingvoj? Por uzi Esperanton en la praktiko, oni certe devas scii, kie estas troveblaj ĉiuj ĝiaj vortoj. Mi ne diras, ke tiu vortaro devas esti ĝuste PIV. Oni proponu simile ampleksan, almenaŭ tiom precizan, unulingvan vortaron, kaj mi akceptos ĝin. Unulingveco estas baza kondiĉo, por ke ĉiu serioza esperantisto legu la saman difinon pri la senco de la unuopaj vortoj. Dum oni ne povas proponi tian unuecan vortaron, ni devas akcepti PIV-on, eĉ se ĝi certe havas mankojn kaj erarojn, arbitraĵojn ktp. Se ne, restos por ni nur la kaoso, kiun ni jam atingis multe pli frue eĉ sen Esperanto ĉe la urbo Babilono.

*Referenco: www.xs4all.nl/~pilger/breo-al3.htm"

Penseroj

2012-01-08T05:34:00.000-08:00

> http://www.youtube.com/watch?v=8FD-z3JCCzM&feature=colike

Kleruloj parolis antaŭe, kun pli-malpli tiu certeco, pri latino... kaj poste pri la franca lingvo... kaj poste pri la germana lingvo... kaj nun pri la angla kaj la ĉina. Ŝajnas, ke ili ŝanĝas siajn opiniojn kun la paso de ĉiu jarcento. Laŭ ili, la homaro havos unu malsaman "universal language" po jarcento...

--------------------------------------------------------------------

Oni pensus, ke mi uzas esperanton por disvastigi mian gepatran lingvon, la hispanan. Mi ne kredas, ke tiu aserto estas verŝajna, ĉar mi estas (eble la ununura) esperantoparolanto kiu asertas, ke esperanto devas esti la unua lingvo de ĉiu homo, dum la gepatra estu la dua. (Mi nomas ĉi tiun radikalan ekstreman opinion troismo.) Fakte mi uzas pli eon en Facebook ol la hispana. Kaj mi estas jam atinganta staton je kiu mi skribas pli en ĉi tiu blogo ol en mia hispanlingva.

--------------------------------------------------------------------

Poste de tio, kion mi publikigis hieraŭ, mi finfine akceptas mian destinon de izoliteco, de soluleco en Esperantujo. Mi finfine komprenas mian destinon pri esperanto: ne estas havi amikojn kaj multajn rilatojn interrete aŭ en la "reala mondo" (kvazaŭ interreto ne estu reala!), nek polemiki kaj ŝanĝi ies opiniojn, tamen traduki, traduki kaj traduki. Jen mia destino! Mi klopodos ekde nun nur ĉi tion fari.

Finfine okazis

2012-01-07T13:52:00.000-08:00

Finfine okazis la atenditaĵo: en tri tagoj mi forigis 110 kontaktojn de mia listo de "amikoj" en Facebook. Mi decidis, ke estas jam tempo por ke mi ĉesu ŝajniĝi amikeme [ridoj] en interreto. Do, jen miaj nunaj kriterioj por eksamikigi homojn en Facebook:

1) Personoj tiuj, kiujn mi ne konas kaj kiuj neniam skribis aŭ faris ian rekon- aŭ kontakto-formon al mi.
2) Personoj tiuj, kiuj ne respondis demandojn skribitajn de mi en ia publikaĵo ajn.
3) Personoj tiuj, kiuj estas en rilato kun alia homo, kiun mi ne eltenas.

Kaj por ne eksamikigi, jen miaj kriterioj :

1) Personoj tiuj, kiuj konas mian hejmadreson.
2) Personoj tiuj, kiuj skribis aŭ ŝatis iom el miaj aĵoj.
3) Personoj tiuj, kiuj estas vere miaj amikoj.
4) Familianoj.
5) Latinamerikaj virbeluloj.

Mi ankaŭ volas klarigi, ke mi ne uzas Google +. Mi ne scias kiel forigi min mem de ĝi, kaj mi kredas, ke tio ne eblas, ĉar Google + kaj gmail-aj kontoj estas maldisigeblaj... Sed se tio eblus, mi tion farus. Mi nun certas, ke mi ne komprenas la normalulojn. Por mi Facebook estas tiel, kiel kuŝi en sofo ie en salono plenita je homoj, sed tiuj homoj ne rilatas inter si. Ili estas tie, sed ili ne INTERparolas. Ili nur parolas. Kompreneble kelkaj el ili ja interparolas kun certaj homoj, sed la aliaj homoj (ekzemple mi multfoje) nur monologas. Ĉu tio ne estas la malo de "socia reto"? Imagu salono kie vi sidas. Imagu, ke vi parolas kaj parolas, sed nur kvin aŭ ses homojn respondas al vi. Nu! Eble tiuj kvin aŭ ses homoj nur kapmovetas por ke vi sciu, ke ili aŭskultas vin, dum vi fakte rigardas, kiel la aliaj cent homoj en la ĉambro ja parolas inter si, sed ne al vi. Ĉu vi ne volus ankaŭ eliri de tiu ĉambro aŭ forigi la aliajn cent ignoremulojn? Kompreneble ne, ĉar vi estas normalulo kaj mi "frenezas"! Mi pensas do, ke Facebook kaj Esperantujo estas ekzemploj pri kiel la homoj interkomunikadas en la mondo: Multaj homoj eligas informojn sed la plimulto nur ignoradas.

Jen nia mondo! Jen VIA mondo!

Pro amo kaj pro espero

2012-01-06T14:09:00.000-08:00

Alia E-propagandaĵo havanta rilaton bildo-citaĵo tiun, kiu plej verŝajne havos sencon nur por mi.

Tradukekzerco: el la libro "Sekso en la antikva Ĉinujo", de R.H. van Gulik

2012-01-05T06:41:00.000-08:00

1. Originala teksto en latino (R. H. van Gulik, "Sexual Life In Ancient China"):

"Tum vir mulierem adducet ut laeva manu Caulem suum iaspium teneat, cum ipse dextra Portam illius iaspiam fricet. Quo facto vim illius Yin experietur Caulisque eius iaspius surget –stabit rigidus sublime eminens similisque solitario montis vertici qui in lacteum orbem arduus attollitur. Mulier autem vim illius Yang experietur et rima cinnabarina largo humoris profluvio madescet, solitario aquarium fonti similis qui in valle oritur demissa."

2. Traduko hispanlingva de Rosario BLANCO FACAL (R. H. van Gulik, "La vida sexual en la antigua China"):

"Entonces el varón hará que la mujer agarre con la mano izquierda su Tallo de Jade, mientras él con la derecha le frota la Puerta de Jade. De esta manera se activará su propia fuerza Yin y levantará su Tallo de Jade que se quedará rígido y erguido hacia lo alto, como la cumbre solitaria de un monte que se eleva hacia un mundo de leche. La mujer por su parte, percibirá su fuerza Yang, y la Grieta de Cinabrio se humedecerá por el flujo de abundante humor, como un solitario manantial de aguas que brota en un hondo valle."

3. Mia traduko esperantlingva:

"Tiam la viro igos la virinon preni per ŝia maldekstra mano lian Talon el jado, dum li per sia dekstra mano frotas ŝian Pordon el jado. Tiamaniere aktiviĝos lia propra Jina forto kaj leviĝos lia Talo el jado, kiu restos rigida kaj starigita al la supraĵo tiel, kiel la soleca pinto de monto, kiu leviĝas al iu mondo el lakto. La virino siaflanke perceptos sian Jangan forton kaj la Cinabran Fendeton humidiĝi pro la fluo de abunda humoro, kiel soleca rivereto akva, kiu ŝprucas en profunda valo."

Kaj alia versio, iomete pli simila al la latina morfologio:

"Tiam la viro igos la virinon preni per ŝia maldekstra mano lian jadan Talon, dum li dekstramane frotas ŝian Pordon jadan. Tiamaniere aktiviĝos lia propra Jina forto kaj leviĝos lia Talo jada, kiu restos rigida kaj starigita supraĵen, kiel soleca pinto monta leviĝanta al iu lakta mondo. La virino siaflanke perceptos sian Jangan forton kaj la Cinabran Fendeton humidiĝi pro la fluo de abunda humoro, kiel soleca rivereto akva ŝprucanta en profunda valo."

Bildoj: Budhismo

2012-01-04T09:32:00.000-08:00

Ĉi homo finfine komprenas...

2012-01-04T08:28:00.000-08:00

Ĉi homo pensis, ke Esperantujo estis, en Facebook, lando de ignoremuloj. Ĉi homo rigardis tie la iom ofta uzo de eo sed trovante absolutan ignoremon fare de la plimulto de lia E-amikaro al li. Ĉi homo ekis uzi la ilon listo kaj malkovris, ke la plimulto de lia E-amikaro ja uzis multe eon. Nun ĉe lia listo Esperantujo li trovas amasajn publikaĵojn. Kaj esplorante la publikaĵojn de liaj fejsbukaj E-amikoj li trovas, ke ili fakte ne ignoras sin mem! Jen la vero! Ĉi homo ankaŭ malkovris kiel abunde la esperantoparolantoj legas, komentas kaj interagas en la E-blogaroj, ekzemple ĉe ipernity kaj Blogger, sed preskaŭ tute ne kun li. Ĉi homo eraris asertante, ke Esperantujo estas lando de ignoremuloj. Nun ĉi homo komprenas, ke Esperantujo estas lando de ignoremuloj nur ĉirkaŭ li. Nun ĉi homo komprenas, ke la aliaj esperantoparolantoj ne ĉesis skribi tiam, kiam alia skribis iun komenton en publikaĵo, sed ke la aliaj esperantoparolantoj ĉesis skribi nur tiam, kiam li skribis tie. Kial neniu decis klarigi ĉi tion al li? Eble lia historio estas la historio pri kiel Esperantujo naskas fojfoje solulojn. Eble li estas jam solulo en sia propra gepatra lingvo. Eble Esperantujo ne estas malsama al la aliaj lingvaj komunumoj. Eble eo estas tiel travidebla, ke eĉ kun sia "interna ideo" soluloj restos soluloj...Tiom da demandoj, da politiko, da kondiĉoj kaj kompromisoj lacigas lin.

Do, almenaŭ li havas manplenon da veraj amikoj, kiuj ja interagas kun li.

Koran dankon al ili.

Kiam mi interesiĝis pri Esperanto?

2012-01-04T06:30:00.000-08:00

La unua fojo tiam, kiam mi eksciis ion pri Esperanto, estis en la jaro 1996 aŭ 1997. Mi estis gimnaziano 16- aŭ 17-jaraĝa. Tiutempe estis kutimo en mia familio havi la tagmanĝon kun la tuta familio ĉe la tablo: miaj gepatroj, miaj du fratinoj kaj mia frato. Estis ankaŭ kutime havi la televidilon ŝaltita por aŭskulti la enlandajn tagmezajn informojn. Dum unu el tiuj tagmanĝoj mi aŭskultis etan raportaĵon televidan pri Esperanto. Ĝi daŭris pli-malpli kvin minutojn. Nur la raportistino kaj iu profesoro, kiu eksplikis la ĉefajn flankojn de la afero kaj parolis iom esperante. Danke de tiu televida raportaĵo mi memoris nur du faktojn: 1) Esperanto estis lingvo elpensita kaj ankoraŭ vivanta, kaj 2) tia lingvo sonis (almenaŭ al miaj adoleskantaj oreloj) kiel mikso de latino, rusa lingvo kaj itala lingvo. Tiuj informoj eniris mian cerbon sed mi faris nenion pri ili.

Iom poste, la kanto Avemano de la muzika projekto eRa iĝis tre populara en mia lando. Oni aŭdadis ĝin en radielsendoj, miaj samgimnazianoj estis kantantaj ĝin, kaj ankaŭ en la televido oni trovis fojfoje tiun kanton. Mi iĝis scivolema pri la lingvo en tiu kanto. Ĝi sonis al mi kiel latino, kaj fakte tiam mi pensis, ke temis pri latino. Tiutempe mi komencis uzi interreton, kio estis plena kaj fascina novaĵo por mi. Unu el miaj unuaj "taskoj" por serĉi en la TTT estis la teksto de la kantoj de eRa. Serĉinte ilin malkovris mi, ke ne temis pri latino, sed pri ia imagita lingvo*. Tiel serĉis mi ankaŭ iom pri Esperanto. Estis la jaro 2000, mi kredas. Tiam trovis mi multajn retpaĝojn pri Esperanto. Kursojn de Esperanto, e-librojn, unu aŭ du blogojn. Tiam mi presis la Manifeston de Prago (dulingva: esperante kaj hispane), la Unuan Libron, La Etan Princon, kaj la libron Ozma de Oz. Tiujn paĝojn mi tralegis kaj lernis iom pri Esperanto, sed mi ne atingis nivelon de plena legado kaj skribado. Mi nur komprenis tiutempe la ĉefajn trajtojn de la lingvo kaj kelkajn morfologiajn aferojn, ekzemple la finaĵojn -o, -a kaj -e. Tiuj paĝoj presitaj pri Esperanto restis tute forgesitaj en angulo de mia dormoĉambro ekde tiam, ĝis ok jarojn poste.

Je 2008 komencis studi mi en la Centra Venezuela Universitato kaj je 2009 prenis studobjekton Esperanto en la Altlernejo pri Filozofio tie. Tio estis mia oficiale ista lernado de Esperanto, kun la Profesoro Johano Negrete. Tiun jaron mi eligis de la ŝranko la paĝojn tiujn, kiujn mi presis ok aŭ naŭ jarojn antaŭe, aĉetis novajn lernolibrojn de Esperanto, mian NPIVon, ktp. Kaj nun jen mi estas, skribanta en mia blogo, poste de tri jaroj da E-lernado, pri temoj kiuj mi ne povas pritrakti per ĉi tia libereco en la angla lingvo, kvankam mi ankoraŭ estas pli ol dek jarojn lernante ĝin.

----------------------------------------------------------------------------------------------------------

* Imagitaj lingvoj kaj elpensitaj lingvoj ne estas la sama afero. La tiel nomitaj "imagitaj lingvoj" estas nur sinsekvo de voĉigitaj sonoj, kiuj aŭdataj kune donas la impreson pri ia fakta lingvo. Tamen imagitaj lingvoj estas fakte neniaj lingvoj. Ili ne estas lingvoj, nur ŝajnlingvoj. Ili ne havas gramatikon nek leksikon. Tiel estas la "lingvo" de la kantoj de eRa. Kontraŭe de tio, elpensitaj lingvoj estas ja lingvoj: ili havas (almenaŭ) gramatikon kaj leksikon. Jen tri kantoj de eRa, skribitaj (mia transkribo) per la esperanta abocodaro:

VOKSIFERA

Sanktus Deo si
Voksiferus voks si ila
Nos Deus to klamo si
Lusiferus klementire
A Deus te voksianto
Sanktus Deo si
Voksifera tulentiam
Nos Deus to voks si ile
Lusiferus klementire
A deus te voksianto
Ferrus to

HYMNE

Imtu arelevat
Oten tere karlustam
Prom nur inenervat
Ete ribe matriustar
Imtre tere palite
Etes sele kontermis
Imani tore solitudine

Sen solia aventore -Ave
Sen somani te avore -Mane
Senso diva amantire -Senso
Dorere ta ti avore -Senso divano

ENAE VOLARE

Ameno amenosto
Dore me dore me –o a– pensare tereme
Samie omerate, samie omerationes –o a– Endeo djavole

Ameno amenosto
Dore me dore me –o a– endeo djavole
Samie omerate, samie omerationes –o a– Endeo malevo

Venero imagjote l´imperizi me
Volare –o a– endeo malevo
Kantare maksime venero venero malevo
Venero –o a– venero malevo... Ereme...

Venero venerato morikarite
Ereme venero venerato morikarite
Imane –o a– endeo malevo
Kantare maksime venero venero malevo... Ereme…

Revizio pri la pasinta jaro 2011

2012-01-03T16:00:00.000-08:00

La jaro 2010 estis terure ĥaosa por mi. Tiam en la ĉefurbo ĉesis loĝi mi kaj ankaŭ forlasis mi miajn studojn pri modernaj lingvoj en la Centra Venezuela Universitato. Tamen la plej gravaj aferoj por mi estis miaj "internaj malkovroj". Plenan konscion de mia problemo pri deprimo mi atingis finfine je 2010. Tiu estis unu granda atingo. La alia granda atingo estis mia diagnozo pri Aspergersindromo. Mi ne volas enuigi vin per miaj negativaj aferoj sed resumo pri miaj atingoj de la jaro 2011 bezonas pripensadon pri la atingoj de la jaro 2010. Resume, je la jaro 2010 malkovris mi miajn du ĉefajn "malamikojn": deprimo kaj Aspergersindromo (tiu lasta estas fakte la kaŭzanto de la alia).

Mia jaro 2010 estis ĥaosa ĉar mi devis forlasi multajn malverŝajnajn bildojn pri mi mem kaj pri mia estonteco. Sed "poste de la ŝtormo alvenas la trankvilo", ni diras. La jaro 2011 estis la postŝtorma trankvileco por mi. Je januaro 2011 komencis mi labori kiel funkciulo en ŝtata gimnazio. (Laboro tia estis fakte dum la tuta jaro mia psikoterapio por superregi miajn interrilatajn problemojn.) Tiu estas la ununura laboro, kiun mi sukcesas daŭrigi dum unu tuta jaro! Neniam antaŭe povis mi havi la saman laboron dum pli ol ok monatoj. Tio estas kompreneble kaŭzata de mia duonaŭtismo, sed nun mi scias: nun mi povas agi malsame kaj (eble) ŝanĝi iome mian estonton. Helpis mi ankaŭ, ke dum la jaro 2010 ricevis mi terapion per kontraŭdeprima kuracilo. La flankefikoj de tiuj kuraciloj estis vera inferno por mi, sed ili ja helpis min malfortigi mian "malordon pri socia fobio", kiu estas por mia kazo la pli diable fuŝanta trajto de mia aŭtismo. Jen mia unua pli granda atingo de la jaro 2011. Nun kun mia malordo pri socia fobio sufiĉe malfortigita, povas mi havi laboron longdaŭra kiel "normala" persono. (Mi metas la vorton normala inter citiloj, ĉar mi preferas la vorton neŭrotipa.) La pli bona informo estas, ke mi jam estas ses monatojn ne ricevanta kontraŭdeprimilojn. Mi esperas, ke tia situacio daŭru, ĉar mi ja ne volas engluti denove tiajn drogojn. Ili ja funkcias, sed la flankefikoj fuŝas kaj fuŝigas ankaŭ. Jes, tute malmojose!

Mia alia atingo de la jaro estas, ke mi eniris al universitato denove. Ne temas pri la Centra Venezuela Universitato sed pri eta pedagogia universitata instituto en mia naskiĝurbo, kie mi nun loĝas kun mia familio. Mia fratino konvinkis min fari tion. Mi prezentis la enirekzamenon je 2011 kaj ekde oktubro mi jam studas tie. Jen mia dua atingo de la pasinta jaro. Mi elektis, kompreneble, studojn pri Fremda Lingvo, kiu en tiu universitata instituto estas la angla. (Sendube mi ne pensas forlasi esperanton. Male, mi havas makiavelan planon uzi la anglan por malfortigi ĝin deene de ĝi mem. Multaj anglalingvanoj agas same pri esperanto, do: "kio bonas por la meleagro, tio ankaŭ bonas por la meleagrino".) Tiu estas mia kvara klopodo ricevi universitatan edukadon... Do, la etiologioj pri aŭtismo tre bone priskribas tio, kiel ni havas egajn problemojn konservi longdaŭrajn interrilatojn kun aliaj homoj, jen en la laborejo, jen en la najbarujo, jen la lernejo aŭ universitato. Tamen mi estas esperoplena, ĉar mi sukcesis resti en la sama laborejo dum la tuta jaro. Eble tiun fojon mi ja povos plenumi miajn universitatajn studojn. Se ne rezultu tiel, ajne mi ne turmentos min pri tio.

La Majstro estus fiera!

2012-01-03T07:05:00.000-08:00

http://kiberio.com/

Malgraŭ niaj eraroj, niaj disputoj kaj malsamecoj; malgraŭ niaj ŝanĝantaj aŭ obstinaj aŭ (ne)kompreneblaj opinioj; malgraŭ niaj pli ol dek milionoj da kvankam nesamtempaj parolantoj, la Majstro estus fiera pri kiel viva nia lingvo estas nun! Malgraŭ la kritikoj, la atakoj kaj la malamikoj, optimisman pejzaĝon bildigas la kreskanta kvanto da blogoj kaj la pliiĝanta cirkulado de nia lingvo en la interreto. Estu ni obstinaj, ĉar obstinaj baroj postulas obstinajn kondutojn. Estu ni iomete frenezaj, ĉar por faligi la mamutajn barojn oni bezonas iom da frenezeco, jen en la arto, jen en la scienco, jen en politiko, ktp. Sed precipe estu ni optimismaj kaj fieraj pri niaj atingoj!

Fejsbukaj komentoj: decembro 2011

2012-01-03T06:40:00.000-08:00

* Ĉu eblas io pli stulta ol kontraŭstarado nure pro kontraŭstarado?

* Finfine konkretiĝis en Karakaso, ĉefurbo de mia lando, la Komunumon de Latinamerikaj kaj Karibaj Ŝtatoj, CELAC! Venezuelo pioniras kaj avangardas! UNASUR (Unio de la Nacioj de Sudameriko), ALBA (Alternativo Bolivara por Ameriko), TELESUR (Televido de Sudo) kaj nun CELAC!

* "La homamasa homo ne havas lingvon: li uzas tiun, kiu estas trudata al li." (Rafael Cadenas)

* Hodiaŭ estas la naskiĝtagdatreveno de mia urbo! Mi do ne laboras nek studas hodiaŭ!

* "Adaptiĝi bone al ĝisfunde malsana socio estas nenia kvanto da sano." (J. Krishnamurti.)

* Bedaŭrinde mi ne povos ĉeesti la Zamenhof-Tagon de mia enlanda E-Asocio ĉi-jare. :-(

* Prezidonta antaŭkandidato usona Newt Gingrich asertas, ke Palestino ne ekzistas, ke ĝi estas "elpensita popolo"... Israelo, eliĝu el tiu usona korpo!

* Kia paradokso! La angla lingvo disigas nin! Ju pli ni parolas ĝin, des pli ĝi disigas nin.

* Eo manĝas la anglan kiel biskviton. La anglan frazon "I´ll Cruella de Vil you" mi ne povas traduki al la hispana, sed jes al la esperanta: "Mi Kruela-de-Vilos vin". (La frazo estas en kanto de Queen, Let Me Entertain You.) :-)

* Patro Kristnasko, bonvolu bonvolegu donaci al mi beletan junulon aŭ viron, kun bona koro kaj ĉarma rideto, por esti mia amparo. Ke li estu paciencega kaj malcinika.

* Laŭ George Steiner, la angla lingvo elizabeta havas 150 mil vortojn dum la nuna havas 600 mil. Sed laŭ MacKnight, 50% el la vulgara parolado en Anglujo kaj Usono enhavas nur 34 bazajn vortojn, ĉar la amaskomunikiloj malpliigis la anglan lingvon ĝis stato de duonanalfabeteco. (Rafael Cadenas, "Ĉirkaŭ la lingvo".)

* Araban manĝaĵon (shawarma) manĝis mi hieraŭ nokte kaj poste mi havis premsonĝojn. Tio ĉiam okazas al mi. Noto al mi mem: ne manĝi araban poste de la sesa horo vespere.

* Mia patro metas semojn de kardamomo en la kafo. Mi ne ŝatas kafon kun kardamomo. Mi preferas cinamon en mia kafo ol kardamomon.

* Socia darvinismo mian pugon! Pardonu miajn fivortojn, sed ĉu ankaŭ vi ne volus diri "Fek al la socia darvinismo!"?

* Gravega informo nuna: Mortis Kim Jong-Il, ŝtatestro de Norda Koreujo. Tuta Azio je stato de streĉo.

* Hieraŭ estis la naskiĝtaga datreveno de mia patrino. La manĝaĵojn, la sangrion kaj la kukon mi ĝuis.

* La Islama Respubliko Irano komencis dissendadon de televidaj informaj elsendaĵoj en la hispana lingvo sub la nomo HispanTV por la tuta mondo. Tio estas ne nur ago kompreneble sprita pro tio, ke la hispana lingvo havas pli da denaskaj parolantoj en la mondo ol la angla lingvo, sed ankaŭ pro tio, ke ĝi estas --opinias mi-- tre klara aserto politika: apogante uzadon de la hispana lingvo, Irano favoras al la malplifortigo de la angla kiel monda lingvo...

* Noto al mi mem: Ne diri publike la jenon: "Mi volas esti hundpsikologiisto (kiel Cesar Milan) por pli bone regi la homojn". Tute ne amikema diro! :-/

* Kurioze! Tre multfoje por ni germanujanoj ŝajnas havi francan akĉenton en fremdaj lingvoj, kaŭze de la elparolo de litero r. Tiu francuja/germanuja r ne ekzistas en la angla lingvo nek en la hispana lingvo.

* Mi ne estas kristano nek kredas je Kristnasko, tamen mi deziras al vi ĉiuj agrablajn festojn ĉi-monate. Miaflanke manĝos multe mi kaj reprenos energion por la venonta jaro. :-)

* Nu! Se iu dirus al mi, ke mi estas "movada politikisto", mi respondus: mi ne povas malebligi, ke mia kranio estu cerboplena... Jes, ĝi ne funkcias laŭ la kutimoj sed... Fek! Cerbo estas cerbo!

* Animo mia, Zac Efron iĝas pli kaj pli seksloga! Ju pli li plijariĝas, des pli seksloga li iĝas...

* La planedo estas malsana kaj ni estas la malsano. Eĉ se Dio ekzistus, li povus neniel renversi ĉi malsanon. Nur ni povas!

* Multaj Zamenhofaj diroj ŝajnas kaŝe pornografiaj. Ekzemplo: "Pro amo al la kandelo kato lekas la kandelingon". Antaŭpardonu min, sed por mi ĉi tio mojosas!

* Oni kredas, ke oni estas freneza, ĝis kiam oni konas iun, kiu estas vere freneza. Tiam oni pensas jene: "Nu! Mi ne estas tiel malklarmensa!"...

* Mi ne kredas, ke D-ro House estas ekzemplo pri Aspergersindromo. Aspergersindromuloj neniam havas tian kapablecon intrigi kaj aranĝi siajn situaciojn kaj socian ĉirkaŭaĵon.

* Mi estas ĝoja, ĉar hieraŭ nokte mi parolis kun mia fratino kaj nevo, kiuj loĝas nun en Meksiklando. Ni interparolis per Skype.

* La prezidantino de Argentino, Cristina Fernández de Kirchner havas kanceron kaj ricevos operacion je la 4a de januaro 2012.

* Facebook estas ĉiutaga ekzemplo pri kiel la homoj uzas siajn gepatrajn lingvojn por malkomuniki kun la aliaj. Eĉ multaj esperantoparolantoj uzas siajn denaskajn lingvojn por kaŝi informojn inter si. Ĉu vi ankoraŭ demandas al vi mem kial eo ne disvastiĝas plie?

* Ĉiele ĉiome, duoble pli bone! :D

* Dum Usono plenumigas sian porraketpafan barilon ĉirkaŭ Ĉinujo kaj Rusujo, disde la nordokcidento de Alasko ĝis Turkujo, la tiel memnomata Okcidento (tio estas, Usono kaj Eŭropo) antaŭenpuŝas sian ridindan modelon pri "demokratio kaj libereco" en la mondo per cinika bojkoto al iranaj televidelsendoj. Nun estas Britujo, kiu forbaras la televidajn elsendaĵojn de la irana stacio PressTV, kiu estis koniganta informojn ANGLALINGVE en tiu eŭropa teritorio. Kial la Brituja registaro ne volas, ke la britujaj civitanoj konu la vidpunkton de Irano pri la aferoj de la mondo? Ĉu oni en libera kaj demotrakia lando ne rajtas havi libere je sia dispono ĉiajn informojn? Ĉu tiu ĉi estas la demokratio kaj la libereco, kiujn Britujo kaj Usono proponas por la tuta mondo? Ĉu nur la "okcidentan" vidpunkton de la novaĵoj? Kiel cinike! Nun Vaŝingtono pretendas ordoni al la latinamerikaj landoj meti puŝon kontraŭ la irana prezidanto, kiu vizitos kelkajn latinamerikajn landojn (ankaŭ la mian inter ili) venontjare. Kiam la plimultoj komprenos, ke tio ne estas paranojo nia nek fantazio? Kiam la mondo amase vekiĝos? Jam eĉ ne sufiĉas, ke iu lando publikigu siajn aĵojn en fremda lingvo, ĉar eĉ tiele (kaj speciale ĉi-kaze!) aliaj landoj forbaras tiujn aĵojn... Jen nia "civilizita" mondo!

* Jes, mi estas strangulo, fanatikulo, frenezulo, kaj foje fuŝulo, sed... ĉu esperantistoj, kiuj uzas la anglan anstataŭ nia bela lingvo? La mondo inverse! Se ili estas normaluloj, tiam ni ne volas esti normalulo...

Mia unua manĝaĵo de la jaro 2012: "Pan de jamón" (ŝinkopano)

2012-01-02T13:44:00.000-08:00

Mia unua manĝaĵo de la jaro 2012: "Pan de jamón" (ŝinkopano). Mi fritis ĝin kun ovo kiel "francan rostpanon" kaj manĝis ĝin kun beŝamelo!

Ŝinkopano estas tradicia kristnaska manĝaĵo en mia lando. Ĝi havas ankaŭ sekvinberojn kaj olivojn.

Bildoj: Pri materio kaj partikloj

2012-01-02T06:56:00.000-08:00

Feliĉan Novjaron 2012!

2012-01-01T04:41:00.000-08:00

Feliĉan Novjaron 2012 al vi ĉiuj!
Mi esperas, ke vi serĉu tion, kion vi vere bezonas,
kaj trovu tion, kion vi kore serĉis! :-)

El 68 Congreso Internacional Juvenil de Esperanto ya no tendrá lugar en Japón en el 2012

2011-12-31T05:58:00.000-08:00

El 68 Congreso Internacional Juvenil de Esperanto (Internacia Junulara Kongreso, IJK) del 2012 no se llevará a cabo en Japón como se había planeado, anunció Amano Yayoi, presidenta de la Loka Kongresa Komitato. El comunicado de Amano parece dar la impresión de que la Japana Esperanto-Junularo no pudo con los retos organizativos de un congreso internacional, que ya se había anunciado ampliamente para que ocurriera en Okinawa en el 2012.

En el 2007 el Congreso Universal de Esperanto (UK) se hizo en Japón y el IJK se hizo en Vietnam. Los que querían participar en ambos congresos criticaron la larga distancia que había que viajar entre esos dos países. Lo curioso es que el año que viene el UK será en Vietnam, mientras que el IJK se llevaría a cabo en Japón. Muchos ya están contemplando la posibilidad de que ambos congresos (el UK y el IJK) ocurran en Vietnam, o por lo menos que ambos ocurran en la región.

Łukasz Żebrowski, presidente de TEJO (Tutmonda Esperantista Junulara Organizo), explica que la razón principal para la anulación del IJK en Japón fue el problema sobre la sede del congreso. Según tengo entendido, varias ciudades fueron propuestas como sede del congreso, antes de que se anunciara a Naha (la ciudad principal de la Isla de Okinawa) como la sede definitiva. La segunda razón, dice Łukasz Żebrowski, fue por "sus vínculos religiosos" ("pro siaj religiaj ligoj")... ¿Qué quiere decir esto? ¿Será que hubo problemas con los seguidores del Oomoto en Japón?

Los comunicados oficiales de Amano Yayoi y de la Loka Kongresa Komitato: http://www.ijk2012.org/index.html

La entrevista a Łukasz Żebrowski en Libera Folio:
http://www.liberafolio.org/2011/tejo-esperas-ke-junulara-kongreso-tamen-okazos-en-azio

La noticia sobre la anulación del Congreso (Libera Folio): http://www.liberafolio.org/2011/la-ijk-en-japanio-estas-nuligita

Britujo forbaras la elsendaĵojn de irana (anglalingva) PressTV

2011-12-30T05:07:00.000-08:00

Dum Usono plenumigas sian porraketpafan barilon ĉirkaŭ Ĉinujo kaj Rusujo, disde la nordokcidento de Alasko ĝis Turkujo, la tiel memnomata Okcidento (tio estas, Usono kaj Eŭropo) antaŭenpuŝas sian ridindan modelon pri "demokratio kaj libereco" en la mondo per cinika bojkoto al iranaj televidelsendoj. Nun estas Britujo, kiu forbaras la televidajn elsendaĵojn de la irana stacio PressTV, kiu estis koniganta informojn ANGLALINGVE en tiu eŭropa teritorio. Kial la Brituja registaro ne volas, ke la britujaj civitanoj konu la vidpunkton de Irano pri la aferoj de la mondo? Ĉu oni en libera kaj demotrakia lando ne rajtas havi libere je sia dispono ĉiajn informojn? Ĉu tiu ĉi estas la demokratio kaj la libereco, kiujn Britujo kaj Usono proponas por la tuta mondo? Ĉu nur la "okcidentan" vidpunkton de la novaĵoj? Kiel cinike! Nun Vaŝingtono pretendas ordoni al la latinamerikaj landoj meti puŝon kontraŭ la irana prezidanto, kiu vizitos kelkajn latinamerikajn landojn (ankaŭ la mian inter ili) venontjare. Kiam la plimultoj komprenos, ke tio ne estas paranojo nia nek fantazio? Kiam la mondo amase vekiĝos? Jam eĉ ne sufiĉas, ke iu lando publikigu siajn aĵojn en fremda lingvo, ĉar eĉ tiele (kaj speciale ĉi-kaze!) aliaj landoj forbaras tiujn aĵojn... Jen nia "civilizita" mondo!

Tio, kion oni devas konscii, estas la fakto, ke bojkotante la elsendojn de PressTV, la Brituja registaro malebligas la eventualan aperon de surstrataj manifestacioj kontraŭ tiu makiavela nuna monda ordo. Se la civitanoj ne konas la aliajn vidpunktojn de la informoj, sekve ĉiam Irano estos la malbonulo de la rakonto, sekve la usonaj kaj eŭropaj politikistoj faros tion, kio plej plaĉas al ili. Ĉi tio estas la "ludo" de "Okcidento"... La ununura kialo tiu, kiu malhelpis la "kontaĝon" de la Araba Printempo en "Okcidento", estas la ada represio fare de la usona registaro sur siaj civitanoj, kiuj neperforte manifestacias. Jam nun estas miloj da arestoj en Usono pro tio! Nun Britujo estigas la rimedojn por havi sian civitanaron "je ordo" tiel, kiel Usono... Ĉu registaroj, kiuj manipulas la homamasojn? La orwella 1984-a Oceanio ekanta!

Kovrilbildoj por la nova dizajno de la Facebook-aj profiloj

2011-12-29T07:27:00.000-08:00

Bonvolu senti vin libera uzi ĉi tiujn kovrilbildojn en via fejzbuka profilo... Mi publikigos aliajn dizajnojn poste.

Kovrilbildoj por la nova dizajno de la Facebook-aj profiloj

2011-12-28T13:36:00.000-08:00

Bonvolu senti vin libera uzi ĉi tiujn kovrilbildojn en via fejzbuka profilo... Mi publikigos aliajn dizajnojn poste.

Estigi la bezonon

2011-12-27T13:39:00.000-08:00

Bona maniero pligrandigi la uzadon de la lingvo internacia estus uzi ĝin en ĉiutagaj manĝaĵoj kaj trinkaĵoj. Dum la "decidantoj" de la mondo pripensas uzi aŭ ne uzi eon en lokaj spacoj au lernigi ĝin en lernejoj, oni indas konvinki privatajn firmaojn pri la uzo de eo en la kovraĵoj de manĝaĵoj kaj trinkaĵoj. Oni demandus sekve: "Kial uzi lingvon en tiuj produktaĵoj, se la plimulta procentaĵo de la aĉetantoj ne konas ĝin?" Do, tio estigos la bezonon lerni la lingvon. Jes, mi scias, ke la bezono uzi eon estas ja tre klara por kelkaj homoj kaj tre malprava por aliaj, sed oni devas decidi tion, kie stari. Mi diras, se la mondo ne komprenas la bezonon uzi eon, tio ne gravas: ni estigu la bezonon sen la antaŭa kompreno. Ĉu ni atendu, ke la homaro tuta komprenu unue? Ni estas atendantaj ankoraŭ nun ekde 124 jaroj! La homaro tuta neniam komprenos ĉi tiun aferon. Ni estigu la bezonon!

Japanaj personaj nomoj kaj ties signifoj

2011-12-27T05:12:00.000-08:00

(Antaŭpardonu iun eraron ajn. Aliaj tradukoj estas bonvenataj. Tradukitaj el la hispana lingvo el tiu retpaĝo: http://www.emudesc.net/foros/zona-otaku/86339-nombres-japones-y-significado.htm)

Ai: Amo. Aika: Amkanzono. Aiko: Aminfanino, amata infanino. Akako: Ruĝa infanino. Akane: Ĉagrenita infanino, brila ruĝo. Akari: Lumo. Akemi: Brile kaj beleco. Aki: Aŭtuno, brilo. Akiko: Aŭtuna infanino. Akira: Ĝoja. Akina: Printempa floro. Amaya: Pluva nokto. Ami: Amikino. Aoi: Blua. Arata: Freŝa. Ariasu: japana formo de Alicio. Asami: Matena beleco. Atsushi: Kora. Aya: Teksi silkon. Ayaka: Multkolora floro. Ayako: Klera infanino. Ayame: Irida floro. Azumi: Sekura loĝejo, sekura loko.

Chika: Saĝeco. Chikako: Infanino de saĝeco. Chiasa: Mil matenoj. Chie: Saĝeco, mil benoj. Chieko: Saĝa infanino, infanino de mil benoj. Chiharu: Mil printempoj. Chinatsu: Mil someroj. Chiyo: Mil generacioj. Chiyoko: Infanino de mil generacioj. Cho: Papilio.

Dai: Grandioza. Eiko: Infanino kun longa vivo, splenda infanino. Emi: Benita per beleco, rideto. Eri: Bena premio. Etsuko: Ĉiela infanino. Gina: arĝenta.

Hanako: Florinfanino. Haru: Printempo. Haruko: Printempa infanino. Hikari: Lumo. Himeko: Reĝidino. Hiroko: Sindonema infanino. Hiroshi: Sindonema. Hisa: Longdaŭra. Hitomi: okulo, duobla beleco. Hoshi: Stelo. Hotaru: Lampiro.

Junko: Senmakula infanino. Kaiya: Pardono. Kamaye: Entuziasma. Kameko: Infanino de testudo. Kane: Tributo. Kasumi: Nebulo. Kazahaya: Malforta vento. Kazuo: Viro de paco. Kazuyo: Paco (ina nomo). Kei: Respektema. Keiko: Respektema infanino. Kenji: Sana, bonfarta (vira nomo). Kichi: Sindonema. Kiku: Krizantemo. Kimiko: Nobla infanino. Kin: Oro. Kisho: Tiu, kiu konas sian propran menson. Kita: Nordo. Kiyoshi: Trankvileco. Kohana: Floreto. Kohaku: Sukceno. Kumiko: Infanino de porĉiama beleco. Kyoko: Infanino de la ĉefurbo.

Mari: Vero. Mariko: Infanino de vera konscio. Michi: Vojo, pado. Midori: Verda. Miki: Arba trunko. Minako: Beleta infanino. Mitsuko: Luma infanino. Momoko: Persiko-infanino. Moriko: Arbara infanino. Naoko: Obeema infanino. Naomi: Beleco antaŭ ĉio. Natsuko: Somera infanino. Natsumi: Beleta somero.

Sakura: Ĉerizo, flor de ĉerizujo. Sango: Koralo. Shinju: Perlo. Shiro: Blanko. Shizuka: Silentema, paca, serena. Sora: Ĉielo. Soun: Rapida nubo. Sumiko: Konstanta infanino. Sumomo: Pruno. Suzu: Sonorilo. Suzume: Pasero.

Tami: Homoj, popolo. Tani: Valo. Takako: Falko-infanino. Takara: Trezoro. Takeshi: Forta viro. Tamiko: Eksterordinara infanino. Taro: Unuenaskita viro. Tetsu: Fero. Tetsuya: Inteligenta, sendormado. Tomoko: Amikema. Ume: Prunujo. Umiko: Filino de la maro. Usagi: Kuniklo.

Yami: Mallumo, ombro. Yasu: Serena (ina). Yasú: Trankvila (ina). Yayoi: Printempo. Yoko: Infanino de suno, infanino pozitiva. Yushiko: Bona infanino, arbo-infanino. Yukiko: Infanino de neĝo. Yuko: Amuza infanino. Yumi: Arko. Yuri: Lilio.

Bildo: Neislamanaj teroratakoj en Eŭropo

2011-12-26T05:20:00.000-08:00

Esperanto: Kion oni devas lerni unue? Kia estu la programo de lernado/instruado?

2011-12-25T03:26:00.000-08:00

Jen opinio mia (tre ĝenerala) eltirita el mia sperto pri lernado/instruado de esperanto.
Mi ne estas sperta fakulo pri pedagogio, tamen, kiel ĉiam, mi bezonas publikigi mian ideon pri la afero.
Aldone, oni ja povas komenti tion ne kiel pedagogiisto sed simple kiel lingvolerninto.

Laŭ mia scio, oni povas bone lerni esperanton laŭ la jena programo:

1e. La abocodaron de la lingvo.
2e. La silabojn kaj la diftongojn por bone lerni la akcentadon de la vortoj.
3e. La plej oftajn finaĵojn: a-finaĵon, e-finaĵon, o-finaĵon, j-finaĵon.
4e. Koherecon ene de sintagmoj (1): aj- oj-vortojn.
5e. Numeralojn.
6e. Verbojn sensubjektajn.
7e. Verbojn subjektajn netransitivajn.
8e. Verbojn subjektajn transitivajn (akuzativo 1).
9e. Koherecon ene de sintagmoj (2): an- ajn- on- ojn-vortojn.
10e. Prepoziciojn (1).
11e. Nederivitajn adverbojn.
12e. Korelativajn vortojn (1).
13e. Prepoziciojn (2).
14e. Akuzativon pri dato (akuzativo 2).
15e. Derivitajn adverbojn.
16e. Derivitajn adjektivojn.
17e. Derivitajn substantivojn.
18e. Derivitajn verbojn (sufiksoj ig kaj iĝ).
19e. Korelativajn vortojn (2).
20e. Akuzativon pri direkto (akuzativo 3).
21e. Korelativajn vortojn (3)
22e. Konjunkciojn kaj aliajn vortospecojn.

Kion mi certas pri tiu ĉi programo? Numeroj 1 kaj 2 estas por mi sendube kaj kompreneble la plej deviga enirejo al nia lingvo. Per tiuj eroj iu persono povos voĉlegi ĉiun esperantlingvan tekston ajn, kvankam li aŭ ŝi ne komprenos ĝin. Aŭskultado de paroloj kaj legado de tekstoj estas la unua bazo por lernantoj de ĉiu lingvo ajn, ĉu infanoj ĉu plenkreskuloj. Plena komprenado de tiuj pecoj de la lingvo alvenas poste.

Kial ne meti la aliajn finaĵojn en numero 3? Ĉar nia cerbo bezonas unue firmigi sciojn pri la sintagmoj en nia lingvo antaŭe de lerni ĉiujn finaĵojn. Tiuj kvar finaĵoj (-a, -e, -o kaj -j) estas la pli bazaj antaŭ lernado pri sintagma kohereco, kiu estas numero 4. Kohereco ene de sintagmo estas grava, ĉar oni aranĝas la partojn de la frazo laŭ la strukturoj kaj trajtoj de la sintagmoj, anstataŭ laŭ la strukturoj kaj trajtoj de la vortoj. (Numeroj 2, 3, 5, 6, 7, 8, 10, 11, 12, 13, 15, 16, 17, 19 kaj 20 temas pri vortoj; numeroj 4, 9,14, kaj 18 temas pri sintagmoj.) Numero 4 temas pri sintagmoj nur en nominativo. Iom poste, numero 9 temas pri sintagmoj en akuzativo. Oni devas lerni unue koherecon ene de sintagmo en nominativo kaj poste akuzativon (kiu kompreneble estu enkondukata per la temo transitivaj verboj, numero 8).

Pri la verboj: mi opinias, ke estas pli nature lerni unue la sensubjektajn verbojn (la plej malmultaj en esperanto), due la subjektajn verbojn netransitivajn (kiuj ne bezonas akuzativon) por bone kompreni la rilaton subjekto-verbo, kaj laste la transitivajn verbojn (la plimultaj en esperanto, sed tiuj, kiuj bezonas akuzativon). Tial la ordo de numeroj 6, 7 kaj 8. Numero 9 estu la daŭrigo de numero 4. Verbaj tensoj povas esti instruataj jam ekde numero 6.

Prepozicioj kaj nederivitaj adverboj devus esti instruataj kiel specialaj vortoj de la lingvo, ĉar ili ne respondas dekomence al la plimulta reguleco de la aliaj vortoj (finaĵoj -a, -o, -e, -aj, -oj, -an, -on, -ajn, -ojn, -en, kaj verbaj finaĵoj). La temo akuzativo estas dispartigita en numeroj 8, 14 kaj 18, sed mi trovas neniun kialon por lernigi unue akuzativon 2 (pri dato) kaj akuzativon 3 (pri direkto), kaj poste la verbojn transitivajn. Same kiel la prepozicioj kaj la nederivitaj adverboj, kiuj havas sian pli-malpli specialan morfologion, oni devas lerni la korelativajn vortojn komprenante, ke ili estas ŝlosilaj specialaj vortoj, kiuj havas sian propran morfologion kaj kvazaŭ sian "internan gramatikon".

Mi pensas, ke oni devas lerni esperantlingvajn vortojn jam en iliaj propraj formoj, anstataŭ fari nure tiom da streko en la eroj de la vortoj. Por niaj cerboj, ĉu okcidentanoj ĉu orientanoj, vortoj estas ankoraŭ gravaj unuoj de la lingvo: lernantoj devas "malkovri" per si mem la strukturon de la vortoj poste de la lernado de la vortoj kompletaj. (Vortoderivado en esperanto ne estas tiel ĉiutaga procezo kiel oni kredas. Afiksoj estas rimedo por evoluigi la lingvon kaj fari ĝin fleksebla, sed ne je ia ĉiutaga nivelo.) Pro tio, derivitaj vortoj povas esti aparta temo (numeroj 15 ĝis 18). Sufiksojn ig kaj iĝ oni nepre devas lerni poste de lernado de la dekomencaj formoj de la verboj.

Teruraj novaĵoj el Kazaĥstano

2011-12-24T06:32:00.000-08:00

http://www.labourstart.org/cgi-bin/solidarityforever/show_campaign.cgi?c=1211

TEJO serĉas... novan redaktoron de TEJO-Tutmonde!

2011-12-24T06:28:00.000-08:00

Tre populara manĝaĵo en Venezuelo: Tequeños (fingretoj de fromaĝo)

2011-12-24T04:21:00.000-08:00

Tiuj, kiuj malŝatas la korpon (El la libro "Tiel parolis Zaratuŝtro", de Fridriĥ Niĉe)

2011-12-23T05:12:00.000-08:00

(Pri la libro [esperante]: http://eo.wikipedia.org/wiki/Also_sprach_Zarathustra

[hispane]: http://es.wikipedia.org/wiki/As%C3%AD_habl%C3%B3_Zaratustra)

Tiuj, kiuj malŝatas la korpon

"Jen tio, kion mi devas diri al tiuj, kiuj malŝatas la korpon. Mi ne volas, ke vi ŝanĝu vian opinion kaj vian doktrinon, sed nur ke vi adiaŭu vian korpon kaj tiele silentu por ĉiam. Infano diras: "Mi estas korpo kaj animo". Kial ne indas ni paroli kiel infanoj? Sed la lucida ulo, la saĝa ulo diras: "Mi estas korpo kaj nure korpo, kaj animo estas ne pli ol vorto nomanta ion de l´ korpo." La korpo estas unu granda racio, unu plureco havigita je ununura senco, unu milito kaj unu paco, unu grego kaj unu pastro. Via eta racio, frato, tiu de vi "spirito" nomata, estas ankaŭ ilo de via korpo, malfiera ilo kaj ludilo de via granda racio. Per kia granda fiero vi diras: "Mi"! Do, malgraŭ tio, ke vi ne volas kredi, via korpo kaj ties granda racio, kiuj ne diras "mi" sed konsistigas la mion, estas io eĉ pli granda. Tio, kion la senso perceptas kaj la spirito konas, havas neniam sian celon en si mem. Sed la senso kaj la spirito estas tiom orgojlaj, ke ili volus kredigi vin, ke ili estas la celo de ĉiuj aferoj. La senso kaj la spirito estas ilo kaj ludilo; malantaŭ ili ankaŭ estas la mem-aĵo. La mem-aĵo rigardas ankaŭ tra la okuloj de l´ sensoj kaj aŭskultas ankaŭ per l´ oreloj de l´ spirito. La mem-aĵo estas senĉese rigardanta kaj aŭskultanta: ĝi komparas, superregas, konkeras, detruas. Ĝi superregas eĉ la propran mion. Malantaŭ viaj pensoj kaj sentoj, frato, ekzistas mastro pova, ia nekonata saĝulo nomiĝanta mem-aĵo. Ĝi loĝas en via korpo: ĝi estas via korpo. Ne ekzistas pli da racio en via plej profunda saĝo ol en via korpo. Kaj kiu kapablus diri por kio bezonas via korpo precize vian plej profundan saĝon? Via mem-aĵo mokas pri via mio kaj pri ĝiaj orgojlaj saltoj. Via mem-aĵo diras al si: "Por kio valoras al mi tiuj saltoj kaj tiuj flugoj de la penso? Ili estas ne pli ol kromiroj, kiuj gvidas al mia celo. Mi estas la lambastono de l´ mio kaj tiu, kiu notskribas ĝiajn konceptojn." La mem-aĵo diras al la mio: "Spertu doloron ĉi tie!" Kaj tiam la mio suferas kaj konsideras la manieron ĉesi tiun suferadon. Por tio precize ĝi pensu. La mem-aĵo diras al la mio: "Spertu plezuron ĉi tie!" Kaj tiam la mio ĝuas kaj konsideras la manieron daŭre plezuriĝi. Por tio precize ĝi pensu.

Jen tio, kion mi devas diri al tiuj, kiuj malŝatas la korpon. Ilia malŝato rezultiĝas vere en ia ŝato. Kio estigis ŝaton kaj malŝaton, valoron kaj volon? La propra mem-aĵo kiel kreanto, kreis al si ŝaton kaj malŝaton, plezuron kaj doloron. La korpo, kiel kreanto, kreis al si la spiriton kiel brakon de sia volo. Kaj vi, kiuj malŝatas la korpon, servas al via malŝato. Mi diras al vi, ke ankaŭ via mem-aĵo volas morti kaj apartiĝi disde l´ vivo. Ĝi ne plu kapablas fari tion, kion ĝi volas super ĉio: krei ion, kio estu super ĝi. Jen tio, kion ĝi volas super ĉio, kio konsistiĝas ĝia plej arda dezirego. Tamen jam forflugis por ĝi l´ momento fari tion; pro tio, malŝatantoj de la korpo, via mem-aĵo volas enprofundiĝi en sia sunsubiro kaj pro tio vi iĝis malŝatantoj de l´ korpo, kaŭze de tio, ke vi ne kapablas kreskiĝi super vi mem. Pro tio vi sakras la vivon kaj la teron. En la duonrigardo de via malŝato kuŝas ia nekonscia envio. Mi ne sekvas viajn paŝojn, malŝatantoj de l´ korpo, ĉar mi konsideras, ke vi ne estas pontoj etenditaj al la superhomo.

Tiel parolis Zaratuŝtro."

(Tradukita el la hispanlingva versio de EDIMAT LIBROS, S.A. Esperantigis Ramo Moraloj-Kastelo.)

Etiologio (El la libro "Girl, Interrupted", de Susanna Kaysen)

2011-12-22T14:03:00.000-08:00

Ĉi obskuraĵo estas fakte de Susanna Kaysen, sed mi igis ĝin mia tiam, kiam mi legis ĝin angle, kaj eĉ pli mia, kiam mi esperantigis tiun ĉapitron... Se vi estas maljunulo aŭ sperta parolanto en Esperantujo, bonvolu ne sentigi la junulojn kvazaŭ ili estu sur la kontrolo de la jena etiologio. Memoru, ke la respekto bezonata en Esperantujo ne indas veni sole ekde la junuleco al la maljunuleco, sed ankaŭ ekde la maljunuleco al la junuleco... Pensu, ke eble mankas al vi la saĝeco, la spriteco, la sperteco por bone kompreni la novajn formojn, la novajn bezonojn. Eble la defioj de la Esperantujaj gejunuloj estas pli grandaj, pli teruraj, pli malfacilaj kaj pli malproksimaj ol la viaj mem. Eble la kruelajn esperantujajn etiologiojn elpensitajn de la maljunulaj esperantistoj oni devas jam nun forigi... Mi diras nur eble...

"Etiologio

Tiu ĉi persono estas (elektu unu):

1. en danĝera vojaĝo de kiu ni povas lerni multe tiam, kiam li aŭ ŝi revenu;
2. posedata de (elektu unu):
      a) la dioj,
      b) Dio (tio estas profeto),
      c) kelkaj malbonaj spiritoj, demonoj aŭ diabloj,
      ĉ) la Diablo;
3. sorĉist(in)o;
4. sorĉita (varianto de numero 2);
5. malbona kaj devas esti izolita kaj punita;
6. malsana kaj devas esti izolita kaj sanigita per (elektu unu):
      a) laksigado kaj hirudoj,
      b) forigo de utero, se la persono havas ĝin,
      c) elektroŝoko al la cerbo,
      ĉ) malvarmaj premaj tukoj volvantaj la korpon,
      d) Torazino kaj Stelazino;
7. malsana kaj devas esti la sekvantajn sep jarojn parolanta pri tio;
8. viktimo de la socia mallarĝa toleremo al devia konduto;
9. sana en malsana mondo;
10. en danĝera vojaĝo de kiu li aŭ ŝi povus neniam reveni."

Projekto Vortaro: ciferaj projekcioj bazitaj sur 18,09 procento el la vortaro.

2011-12-22T04:30:00.000-08:00

Mi ne povis ne fari statistikajn projekciojn pri NPIV el miaj datumoj de Projekto Vortaro. Mi scias, ke mi bezonas onte fini Projekton Vortaron, sed per la 220 paĝoj (tio estas 18,09 procento de la tuta vortaro), kiujn mi jam esploris, oni povas havi ĉirkaŭan bildon pri la fakta onta rezulto. Nur komprenu, ke tiuj ciferoj estas nur projekciojn, eblaĵojn, kiuj estos tute ĝustigitaj tiam, kiam Projekto Vortaro estu plenumita.

Ciferaj projekcioj bazitaj sur 18,09 procento (la unuaj 220 paĝoj: literoj A ĝis D)
de la Nova Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto

Kapvortoj: 19215.

Vortoj: 45428.

Fundamentaj vortoj: 3057. (vortoj kun steleto en la vortaro)

Nomoj: 4079. (de urboj, landoj, riveroj, montoj, personoj, ktp.)

Vorteroj: 293. (precipe afiksoj)

Kunmetaĵoj: 21531. (vortoj formitaj el radiko plus afikso aŭ radiko plus radiko)

Rimarkoj: 702.

Substantivoj: 33305.

Adjektivoj: 5411.

Adverboj: 536.

Verboj: 5854.

Verboj transitivaj: 4146.

Verboj netransitivaj: 1713.

Aliaj kapvortoj: 215. (akronimoj, sigloj, mallongigoj, nomoj de literoj, ktp.)

Vortoj kun 2 difinoj: 5207.

Vortoj kun pli ol 2 difinoj: 2172.

El 19215 kapvortoj, 4079 estus nomoj de urboj, landoj, riveroj, personoj, ktp. Vorteroj estas precipe afiksoj sed ankaŭ aliaj vortoj, kiuj funkcias foje kiel afiksoj (kelkaj prepozicioj, numeraloj, ktp.). Memoru, ke Esperanto havas multe da porsciencaj afiksoj. El 45428 vortoj, 21531 estus kunmetaĵoj, tio estas, vortoj formitaj el radiko(j) plus afikso(j) aŭ radiko(j) plus radiko(j). El 5854 verboj, la plimulto estus transitivaj verboj, 4146, dum la malplimulto estus netransitivaj verboj, 1713. La adicio de transitivaj kaj netransitivaj verboj ne rezultas ekzakte en la nombro tuta de verboj, ĉar kelkaj verboj povas esti jen transitivaj jen netransitivaj. Aliaj kapvortoj konsistas el akronimoj, sigloj, mallongigoj, literoj (kaj esperantaj kaj fremdaj), ktp. La ceteraj vortoj, kiuj ne estas kalkulataj kiel havantaj 2 difinojn aŭ pli ol 2 difinoj, havas kompreneble nur unu difinon en la vortaro.

Irano favora al la hispana lingvo: HispanTV

2011-12-21T09:56:00.000-08:00

La Islama Respubliko Irano komencis dissendadon de televidaj informaj elsendaĵoj en la hispana lingvo sub la nomo HispanTV por la tuta mondo. Tio estas ne nur ago kompreneble sprita pro tio, ke la hispana lingvo havas pli da denaskaj parolantoj en la mondo ol la angla lingvo, sed ankaŭ pro tio, ke ĝi estas --opinias mi-- tre klara aserto politika: apogante uzadon de la hispana lingvo, Irano favoras al la malplifortigo de la angla kiel monda lingvo...

Jen du mapoj pri la hispana lingvo:

Parolaj versioj de la hispana lingvo.

Deveno de la bildo: http://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Variedades_principales_del_español.png

Landoj, kie la hispana lingvo estas lernita.

Malhela ruĝo: Landoj, kie la hispana lingvo estas la nacia oficiala lingvo.
Ruĝo: Landoj kun unu miliono da lernantoj de la hispana lingvo.
Helruĝo: Landoj kun cent mil lernantoj de la hispana lingvo.
Plej helruĝo: Landoj kun pli ol dudek mil lernantoj de la hispana lingvo.

Deveno de la bildo: http://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Study_of_spanish.svg

Kristnasko kaj la alveno de la "Kristnaska Spirito"

2011-12-21T06:48:00.000-08:00

Tiu ĉi kripo kuŝas sur platana folio ĉe la enirejo de nia domo. Ĝin pretigis mia patrino.

Mia familio estas katolika. En Venezuelo tio signifas religian malmolecon ĝis stato de preskaŭa nereligieco, aŭ konservadon simplan de la eksteraj formoj de la religio anstataŭ realigo de la enaj konceptoj religiaj. (Mi skribas "mian familion", ĉar mi kompreneble ne kalkulas min kristano. Mi ja estis katolike baptita, sed mi neis fari la konfirmacion. Mi estis tiam 17-jaraĝa. Ekde tiam mi konsideras min sendiulo.) Decembre mia patrino aranĝas la domon per tradiciaj kristnasko-rilataj ornamaĵoj. Kripoj kaj la kristnaska arbo neniam mankas.

Alia eta kripo ene de nia domo.

Neniun problemon havas mi pri tiuj kutimoj. Male, iom da ŝanĝo en la hejmo ĝuigas min. Sed tio, kion mi trovas iel stultan estas la celebro pri la alveno de la "Kristnaska Spirito". Ĝi estas afero de la "Nova Erao", kiu eniriĝis en nian landon kaj iĝis strangeta kutimo lastatempe. Per ritoj nekatolikaj la homoj bonvenigas la "Kristnaskan Spiriton", kvazaŭ ĝi estus io alvenanta sur la mondon hodiaŭ la 21-an de decembro. Do, ne temas pri Dio aŭ Jesuo Kristo: tiu "Kristnaska Spirito" estas --supozeble-- alia estaĵo. Estas strange, ke sendiulo kiel mi, preferu la tradiciajn formojn anstataŭ tiuj noveraaj aĵoj... Sed tiel mi estas.

Tamen ja bone estas, kredas mi, ke mia familio ne celebras tiun alvenon de la noveraa "Kristnaska Spirito".

La kristnaska arbo. La infano ĉe la piedo de la arbo estas la Dia Infano, Jesuo.

Kurso de la hispana lingvo: Hispanlingva kanto "Todo tiene una razón", de Lasso.

2011-12-18T05:04:00.000-08:00

Venezuela juna kantisto Lasso (Deveno de la bildo: Facebook).

Jen hispanlingva kanto (tre ŝatata de mi) por tiuj legantoj de mia blogo, kiuj ankaŭ ŝatas la hispanan lingvon. Jen bona ekzemplo pri kiel devas soni la hispana lingvo. Lasso estas juna samlandano mia. Lia elparolo estas do ne nur la tipa latinamerika prononco de la hispana lingvo sed ankaŭ la tipa venezuela prononco. Sube de la jutjuba fenestreto mi legigas unue la tekston de la kanto (due la elparolo inter krampoj) kaj trie laŭvorta traduko al esperanto. Ĝuu ĝin!

Todo tiene una razón (Ĉio havas iun kialon)

Tienes que despertar. Deja de esperar
(tjEnes ke despertAr - dEha de esperAr) Vi devas vekiĝi. Ĉesu atendi
Cambia la rutina y haz lo que te haga feliz
(kAmbja la rutIna i As lo ke te Aga felIs) Ŝanĝu la rutinon kaj faru tion, kio feliĉigas vin
No te asuste fallar. No te asuste cambiar
(no te asuUste faĵAr - no te asUste kAmbjar) Ne timu erari. Ne timu ŝanĝi
No dejes que el pasado te marque el futuro tambien
(no dEhes ke el pasAdo te mArke el futUro tAmbjen) Ne lasu, ke la pasinteco difinu ankaŭ vian estontecon
Debes elegir (dEbes elehIr) Vi devas elekti

La vida es ya, disfrutala
(la vIda es ĵA, disfrUtala) La vivo nunas, ĝuu ĝin
No importa lo que digan los demás
(no impOrta lo ke dIgan los demAs) Ne gravas tio, kion la aliaj diras
Para ganar, hay que arriesgar
(para gAnar, aj ke arjEsgar) Por gajni oni devas riski
El mundo es tuyo para destacar
(el mUndo es tUĵo pAra destakAr) La mondo estas via por elstari
No esperes más (no espEres mas) Ne atendu plu

Y si algo te sale mal, ya verás que mejorará.
(i si Algo te sAle mal - ĵa verAs ke serA mehOr) Kaj se io fuŝiĝas, tuj vi vidos, ke ĝi pliboniĝos
Todo tiene una razón. (tOdo tjEne Una rasOn) Ĉio havas iun kialon

Y un segundo pasó. Y otro ya transcurrió
(i un segUndo pasO - i Otro ĵa transkurjO) Kaj unu sekundo pasis, kaj alia forpasis.
Disfruta tu tiempo con alguien que aprecie tu amor
(disfrUta tu tjEmpo kon Algjen ke aprEsje tu Amor) Ĝuu vian tempon kun iu, kiu valorigu vian amon
Vamos a celebar, tú mereces estar
(vAmos a selebrAr - tu merEses estAr) Celebru ni, vi meritas esti
Cantando todo el día y riendo sin poderte parar
(kantAndo tOdo el dIa i riEndo sin podErte parAr) Kantanta la tutan tagon kaj ridanta ne povante ĉesi
Cantando todo el día y riendo sin poderte parar
(kantAndo tOdo el dIa i riEndo sin podErte parAr) Kantanta la tutan tagon kaj ridanta ne povante ĉesi

La vida es ya, disfrutala
(la vIda es ĵA, disfrUtala) La vivo nunas, ĝuu ĝin
No importa lo que digan los demás
(no impOrta lo ke dIgan los demAs) Ne gravas tio, kion la aliaj diras
Para ganar, hay que arriesgar
(para gAnar, aj ke arjEsgar) Por gajni oni devas riski
El mundo es tuyo para destacar
(el mUndo es tUĵo pAra destakAr) La mondo estas via por elstari
No esperes más (no espEres mas) Ne atendu plu
Y si algo te sale mal, ya veras que mejorará.
(i si Algo te sAle mal - ĵa verAs ke serA mehOr) Kaj se io fuŝiĝas, tuj vi vidos, ke ĝi pliboniĝos
Todo tiene una razón. (tOdo tjEne Una rasOn) Ĉio havas iun kialon

Fonetikaj segmentoj: En ĉiuj lingvoj, dum parolado de frazoj, la sonoj (fonemoj) de la lingvo kuniĝas por formi segmentojn, kiuj fojfoje ne respondas al spaco inter la vortoj. La maniero kunigi tiujn sonojn ne havas nur unu solvon: vortojn de la sama frazo oni povas kunigi diversmaniere. Ekzemple, en tiu kanto oni trovas la segmenton "dEhadeespErar", kiu fakte temas pri tri vortoj: deja de esperar. Ni ankaŭ trovas tion: "kAmbjala rutIna iAs loketeAgafelIs", kiun mi skribis tiel: "kAmbja la rutIna i As lo ke te Aga felIs". Temas pri dek vortoj (cambia la rutina y has lo que te haga feliz), sed oni elparolas ilin kvazaŭ ili estu kvar aŭ kvin segmentoj. Se vi klopodas elparoli tiujn vortojn kun la spacoj inter ili, vi sonos kiel roboto! Alia ekzemplo estas "i un segUndo pasO - i Otro ĵa transkurjO" (ok vortoj), kiun fakte mi aŭskultas kiel du segmentojn: "iunsegUndopasO - iOtroĵatranskurjO". Normale unu fonetika segmento havas (en ĉiuj lingvoj, mi kredas) maksimume du akcentojn.

Belega filmorakonto: "Sur mara bordo" (Studio "Lukomorje Pictures")

2011-12-17T06:15:00.000-08:00

Jen belega animacia filmeto! Ĝi tre tre plaĉis al mi. Bazita el prologo de Aleksandr Puŝkin, en lia poemo "Ruslano kaj Ludmila". La fonoj estas belege farbitaj kaj ankaŭ havas belajn detalojn. La linioj de la desegnaĵoj estas elegantaj, klasikaj, sed tamen tiel movoplenaj! La ĉefaj rolantoj estas pupoj, sed ili havas tre vivajn kolorojn kaj estas tre bone kunfanditaj kun la fonoj... Jen vere altkvalita artaĵo-produktaĵo! Mi ege ŝatus vidi pli da tiuj E-filmetoj en Youtube. Gratulojn al la farintoj!

Nia lingvo

2011-12-15T11:51:00.000-08:00

Nia lingvo prenas niajn manojn
kaj alproksimigas nin al aliaj koroj kaj mensoj.
Ĝi estas delikata kiel floro,
tamen forta kiel kampara herbo.
Kosmopolita tamen demokratia,
erudicia tamen plena je animo kaj koro.
Travidebla kiel neniu ajn,
unika juvelo de mil trembriloj.
Facila je lernado, tamen malfacila je posedo.
Simpla kiel la parolado de l´ infanoj
sed ankaŭ kompleksa kiel nia mondo moderna.
Filo de neceseco, patro de komprenado.
Ŝarĝita je eblaj utopioj, je ebloj senfinaj.
Donaco de adoleskanto por la mondo.
Nia lingvo estas knabo kun 124-jaraĝa saĝo.
Kuracilo kontraŭ malamo, milito kaj fremdofobio.
Fonto de literaturo, diamanto de traduko,
flugiloj intelektaj, spirita kreaĵo.
Voĉo de paco kaj espero por l´ estonteco,
kiu starigas pontojn dum la aliaj starigas murojn.
Galaksio de eternaj supernovaoj,
mikso de Oriento kaj Okcidento.
En mondo de nesciado kaj antaŭjuĝoj,
de makiavela materiismo,
kiuj insiste ŝtelas nian animon, homaranecon,
nia lingvo estas lumo kaj viva forto.
Nia lingvo estas multaj aferoj
sed neniam --neniam-- vakuaj vortoj.

¡Feliz Día del Esperanto!

2011-12-15T04:02:00.000-08:00

L. L. Zamenhof (1859-1917).

Hoy los esperantistas de todo el mundo celebramos el nacimiento del creador o iniciador de nuestro genial y hermoso idioma, el Doctor Lazarus Lejzer Zamenhof. Este día se llamaba originalmente Zamenhofa Vespero (la tarde de Zamenhof), pero actualmente tiene varias denominaciones: Día del Esperanto, Día del Libro en Esperanto, Día de la Cultura Esperantista. Se celebra generalmente con una cena y con manifestaciones culturales como declamación de poemas, lecturas, música, danza, etc. He aquí unos versos cortos que expresan lo que el esperanto representa (entre otras cosas) para mi:

Nuestro idioma

Nuestro idioma nos toma de la mano

y nos acerca a otros corazones y mentes.

Es delicado como una flor,

pero duro como una hierba silvestre.

Cosmopolita pero democrático,

erudito pero lleno de alma, de corazón.

Transparente como ningún otro,

joya única de mil destellos.

Fácil de aprender, pero difícil de dominar.

Simple como de los niños el lenguaje

pero también complejo como nuestro mundo moderno.

Hijo de la necesidad, padre de la comprensión.

Ahíto de utopías posibles, de posibilidades infinitas.

Regalo de un adolescente para el mundo.

Nuestro idioma es un muchacho con sabiduría de 124 años.

Medicina contra el odio, la guerra y la xenofobia.

Cuna de la literatura, diamante de la traducción,

alas del intelecto, espiritual creación.

Voz de paz y de esperanza para el futuro.

Crea puentes mientras otros levantan muros.

Galaxia de eternas supernovas,

mixtura de Oriente y Occidente.

En un mundo de ignorancia y de prejuicios,
de maquiavélico materialismo
que insiste en robarnos el alma y la humanidad,

nuestro idioma es una luz y una fuerza viva.
Nuestro idioma es muchas cosas,
pero nunca --nunca-- palabras vacías.

---------------------------------------------------------------------------------------------------------

Si quieres saber más sobre el Esperanto, el artículo de Wikipedia siempre está disponible con la información más resumida, para comenzar:

http://es.wikipedia.org/wiki/L._L._Zamenhof

La problemo pri senpagaj servoj en Esperantujo

2011-12-12T07:40:00.000-08:00

Senpagaj kaj pagaj servoj en Esperantujo estas grava afero. Mi kredas, ke tio ĉi dividas nian komunumon tiel forte kiel politika vidpunkto. Mi ne havas ekstremismajn rigidajn opiniojn pri tiu ĉi temo, ĉar mi komprenas la rezonadojn de ambaŭ flankoj. Oni legas ekzemple la redaktan mesaĝon de Johan Derks en la cirkulaĵo Esperanta Familio (numero 50a, septembro 2011) kaj trovas tie la ĉefajn argumentojn favorajn (ja pravajn) al pageco de servoj:

"La antaŭaj numeroj, sub redaktado de Claude Rouget, ankoraŭ estis paperaj kaj evidente oni devis aboni ilin, prezo: € 10, = jare. Nun en la reta epoko homoj ŝajnas pensi ke ĝi devas esti senpaga. Tiu opinio ne estas mia. Por redakti bultenon bezonatas sufiĉe multe da tempo kaj legovolontoj devas konscii pri tio. Nur se la kvalito ne taŭgas, oni ne rekompencu la redaktan laboron.

Alia afero estas, ĉu la redaktanto estas pagata el tiu kotizomono. Ĉar mi estas emeritulo kaj dediĉas min al Esperanto, mi ne volas monon. Sed sana ekonomika principo estas, ke laboro aŭ varo devas kosti. Bedaŭrinde oni ne ĉiam obeas tiun principon. Se oni farus tion, ankaŭ ekzemple UEA estus pli sana. Oni scius facile ĉu iu ĝia ekstra servo alportas la gajnon en formo de pli da membroj, donacoj ktp. Se ne, oni povus decidi ke la servo malaperu.

Due: socivaste oni povas konstati ke, almenaŭ en la industriizita mondo, junuloj alkutimiĝis al tro da 'vindiĝado'. Do ne atendu de mi, maljunulo, ke mi vindas vin !
Trie: ankoraŭ ekzistas io kia 'regulareco'. La regularo de Rondo Familia legiĝas en artikoloj du kaj tri:
2. La Komisiono de Rondo Familia celas unuavice subteni la uzon de Esperanto en la ĉiutaga vivo kiel familia lingvo. Ĝi krome celas subteni la poresperantan agadon de homoj en la meza generacio.
3. Por atingi tiujn celojn, la Komisiono:
a. tenas rilatojn kun reto de esperantistoj, kiuj mem uzas Esperanton kiel familian lingvon kaj deziras
interkontaktiĝi kaj kunlabori;
b. organizas Familiajn Renkontiĝojn en diversaj mondopartoj;
c. eldonas informilojn kaj materialojn por la membroj de la reto;
d. kolektas kaj administras financajn rimedojn por tiuj celoj.

Ĉu Bert Schumann, Adelaíde Charrière kaj mi, membroj de la Komisiono, bone plenumas tiujn taskojn? Mi dubas. "

Mi markas per graseco en la antaŭo tion, kion mi trovas inda je samopinio mia, sed... (Ĉiam sedoj ekestas. Jen miaj sedoj...) Sed mi devas memorigi miajn legantojn, ke Esperanto estas afero tiu, kiu endas esti facile disponebla por ĉiu homo sur la Tero aŭ almenaŭ por la plimulto. Ne miskomprenu min: mi ne skribas pri la fina venko. Mi skribas simple pri disponebleco de la lingvo kaj de ĝiaj aĵoj. La maniero tiu, per kiu mi interesiĝis pri Esperanto, estas ekzemplo pri kiom necese estas, ke multaj Esperantujaj servoj estu senpagaj. La unua fojo, je kiu mi aŭdis ion pri Esperanto, estis pere de televida raportaĵo, kiu aperis en senpaga televido de mia lando. Tia estis mia unua kontakto: senpaga. Poste mi serĉis informon pri Esperanto en interreto: tie mi trovis multajn senpagajn materialojn. Tiam mi trovis interrete dulingvan tekston (hispanlingve/esperantlingve) pri la Manifesto de Prago, kiu iĝis la unua pli-malpli longa teksto esperantlingva, kiun mi rigardis. Mi ankaŭ trovis PDF-an dosieron Ozma de Oz, kiu iĝis la unua longa teksto esperantlingva, kiun mi klopodis legi (multege mi lernis per tiu klopodo!), kaj ankaŭ hispanlingvan gramatikan kurson pri Esperanto. Tiuj aĵoj estis tute senpagaj por mi. Nur pagi la konekton al interreto mi devis tiam. Sen tiuj senpagaj eroj de Esperantujo mi eble ne estus havinta sufiĉe da interesiga materialo por alkroĉiĝi al tiu genia lingvo...

Poste mi lernis Esperanton en la universitato de la ĉefurbo de mia lando. Tiu universitato estas senpaga, kaj sekve la kurso estis ankaŭ senpaga. Tiam denove senpageco enprofundigis min plie en Esperantujon. Por plifortigi mian posedon de la lingvon mi ja devis investi monon propran. Ĉi tion mi faris tute konscie kaj senbedaŭre. Kotizon en mia landa E-Asocio mi pagis. Mian nunan NPIVon mi tre ĝoje aĉetis. Aliajn dulingvajn vortarojn, E-kursojn kaj libetrojn mi ankaŭ aĉetis en la libroservo de mia landa E-Asocio. Sed ankoraŭ nun mi ricevas la benojn de senpagaj Esperantujaj servoj, kiuj daŭre tenas min forte ene de nia lingvo: mi ricevis ĉi-jare senpagajn ekzemplerojn de revuo Esperanto danke de Osmo Buller, kaj nun mi plu povas legi multon de nia literaturo interrete kaj senpage, ekzemple la revuon Literatura Mondo, kiu nun disponeblas libere en la TTT. Mi ne havas sufiĉe da mono por pagi ĉiujn tiujn aĵojn, se ili estus pagaj. Kreditkarton mi ankaŭ ne havas... Nun pripensu ĉi tion: kiom da personoj en la mondo estas ankaŭ tiel neriĉaj, kiel mi?

Profesoro Johano Negrete en la ruĝa listo por la Senato de la Esperanta Civito

2011-12-12T03:42:00.000-08:00

Mia E-instruisto, Profesoro Johano Negrete kandidatiĝis ĉi-jare por la Senato de la Esperanta Civito (2012-2016) ene de la ruĝa listo (por Civito fondita sur la laboristaro). Bildoj: Heroldo de Esperanto numero 14 (2180) 87a.

Pli da ciferoj pri Usono

2011-12-11T04:40:00.000-08:00

RIMARKO: Mi ne estas kontraŭusona persono. Mi nur pensas, ke se usonanoj rajtas analizi ciferojn pri mia lando, ni ankaŭ rajtas same analizi ciferojn pri Usono. Simple kaj juste, ĉu ja? Mi ankaŭ opinias, ke jam ne taŭgas rigardi tiujn aferojn kiel politikon. Tiuj ĉi estas aferoj pri civitaneco, pri vivmanieroj, pri nia mondo kaj nia humaneco. Civitanoj de la mondo indus interesiĝi pli pri tiuj aferoj anstataŭ meti sur ilin la etikedon politiko aŭ la etikedon kontraŭusonismo por ilin forlasi kaj forgesi.

Fonto de la bildoj: Fareed Zakaria el Facebook.

Originala piednoto de la bildo: Another chart on America's prison population from GOOD Magazine showing U.S. incarceration rates per 100,000 over time.

Mia komento: Tiu ĉi bildo montras la mamutan pligrandiĝon de enkarcerigo en Usono dum la tri lastaj jardekoj. Tio estas impresega! Ĉu tiu ĉi pligrandiĝo de malliberuloj en Usono estas la konsekvenco de pligrandiĝo de la strata perforto kaj la troabundeco de unuopulaj pafiloj? (Usono estas la ununura lando en la mondo havanta pli da pafiloj ol familioj.) Ĉu konsekvenco de subpremantaj registaroj? (Kio estas okazanta nun pri la manifestacioj de la "indignigitaj"?) Ĉu konsekvenco de la troa abundeco de policaj organizaĵoj kaj informokaptaj agentejoj? Mi opinias, ke estas ĉio el la antaŭo.

Originala piednoto de la bildo: The chart below shows the number of prison inmates per capita in the United States compared with other major countries. The incarceration rate in the United States is more than three times that of Iran, six times that of China, and ten times that of Japan. (Source: The Economist via blogs.cfr.org/lindsay)

Mia komento: Tiu ĉi bildo montras la kvanton da personoj enkarcerigitaj en Usono. La nombro da enkarcerigo en Usono estas trioble pli granda ol en Irano, sesoble pli granda ol en Ĉinujo, kaj dekoble pli granda ol en Japanujo. Kuriozige, ĉar Usono asertas, ke Irano ne estas vera demokratio, kaj ke Ĉinujo estas komunisma... Ĉu estus vere, ke en Irano kaj en Ĉinujo ne ekzistas tiom da policoj kiel en Usono? Ĉu ne estus, ke en tiuj landoj ne ekzistas tiom da strata perforto kaj unuopulaj pafiloj kiel en Usono?

Filmeto: Diaboloj en Ĉinio

2011-12-10T13:40:00.000-08:00

Ŝajnas tre amuze ludi diabolojn!

Belaj argumentfadenoj: pri hispanlingva esprimo

2011-12-10T12:45:00.000-08:00

Belaj argumentfadenoj: pri kontraŭstarado

2011-12-10T12:36:00.000-08:00

Citaĵo el Rafael Cadenas

2011-12-10T12:34:00.000-08:00

Belaj argumentfadenoj: figuraj sencoj en esperanto

2011-12-10T12:31:00.000-08:00

Bonega mesaĝo: LITERATURA MONDO ELŜUTEBLA!

2011-12-10T03:28:00.000-08:00

Ene de iom da malĝojo mia (eble ĉar mi malamas decembron), alvenas al mi unu bonega novaĵo: la ekzempleroj de la revuo Literatura Mondo estas nun disponeblaj interrete. Tia legindaĵo estas certe io, kion mi dankeme ĝuos longdaŭre. Jen la mesaĝo kaj la ligiloj:

----------------------------------------------------------------------------------------------------

Saluton, karaj:

Nia amiko Javier Guerrero entreprenis la enretigon de la pinto de la historiaj literaturaj revuoj en nia lingvo, "Literatura Mondo".
Vidu la rezulton en: http://literaturamondo.org/

Kelkaj eksplikoj en lia blogo: http://enesperantujo.blogspot.com/

Atentu ne nur la kvaliton de la revuo mem, sed ankaŭ tiun de la skanado kaj la retejo.

Amike,

Antonio del Barrio

-----
fonto: Ret-Info
http://www.eventoj.hu

Intervjuo televida (fare de Itala Televido RAI) al Probal Dasgupta, prezidanto de UEA

2011-12-08T03:42:00.000-08:00

Fine de aŭgusto prof. Probal Dashgupta, prezidanto de UEA, partoprenis kiel ĉefpreleganto la italan kongreson en Torino. En ties kadro, li estis intervjuita de la kultura sekcio de Itala Televido RAI. Oni povas spekti la elsendon en la suba adreso:

http://www.youtube.com/watch?v=FARp5i_UE2c

Bonvolu rimarki, ke la intervjuo okazis EN ESPERANTO, tio estas ke ankaŭ la ĵurnalisto parolis en Esperanto, kaj la italigo de la interparolo estas skribita fone.

La ĵurnalisto estas Giulio Cappa, konata esperantisto kaj sekciestro de la kultura fako de la itala televido.

Michela Lipari

-----
fonto: Ret-Info
http://www.eventoj.hu

Internacionalidad del esperanto versus el elitismo del inglés

2011-12-07T15:09:00.000-08:00

Es curioso que todavía uno encuentre personas que le dicen a uno que el idioma esperanto no funciona o que es un fracaso. Eso es como cuando uno oye a una persona muy ignorante decir que el flujo menstrual es cosa del demonio o que la conjuntivitis "se pega" (se contagia) con sólo mirar a una persona con conjuntivitis. ¡Supersticiones del oscurantismo! Desde mi punto de vista, uno de los hechos que mejor habla del esperanto es su internacionalidad. Las personas que lo hablan o lo leen pertenecen a grupos lingüísticos muy diversos, incluso a estratos sociales muy alejados entre sí. Eso no ocurre con el inglés. Si Usted escribe un blog en inglés, la mayoría de sus lectores serán, naturalmente, habitantes de países angloparlantes. No sólo eso, la mayoría de sus lectores que no sean hablantes nativos del inglés (por ejemplo japoneses, coreanos, hindúes, alemanes, franceses, etc.), serán lectores que pertenecen a los estratos socioeconómicos altos de sus sociedades respectivas. Porque aquellos que logran dominar las dificultades del idioma inglés son aquellos que tienen acceso a la educación universitaria o a costosos cursos en academias privadas de inglés. Esta es una de las razones por las cuales el inglés fracasa todos los días como idioma internacional. Un idioma no puede ser internacional si se concentra principalmente en sus hablantes nativos (que en el caso del inglés es apenas el 6% de la población mundial) y si aquellos que lo poseen como segunda lengua y lo dominan son principalmente personas de clases altas.

Con el esperanto la historia es diferente. Revisando las estadísticas de este blog encuentro que tengo lectores en grupos lingüísticos diversos y muy diferentes entre sí. Como evidencia, he aquí las estadísticas:

Las estadísticas del día de hoy.

Las estadísticas correspondientes al número de lecturas de esta semana. Noten la lista de países. Países no angloparlantes siempre están presentes en esta lista: Alemania, Rusia, Japón, Brasil, Suiza, y Francia.

Las estadísticas correspondientes al mes.

Las estadísticas de lecturas totales del blog recogidas hasta el día de hoy. La diversidad lingüística de los países en la lista se mantiene. Si bien hay un predominio de lectores hispanohablantes y angloparlantes, también hay una fuerte presencia de lectores de Alemania, Francia, Rusia, Japón, Brasil y Suiza.

Es interesante señalar que la mayoría de los lectores de este blog sean habitantes de países de lenguas mayoritarias: EE.UU., España, Francia, Alemania, Rusia y Japón. Esto puede significar que los hablantes de estos países están más interesados en el tema del esperanto y/o que tienen más recursos para aprender y utilizar este idioma. Con respecto a Europa no cabe duda de que concentra la mayor parte de la actividad esperantista en el mundo. Esto se constata al hacer una lista de asociaciones de esperanto, clubes, revistas, encuentros, foros, etc., que se realizan cada año. Además, la sede de la Universala Esperanto-Asocio, que se encuentra en Roterdam, concentra gran parte de la actividad y de los recursos de nuestra comunidad lingüística. Que personas de países fuera de Europa se interesen por el esperanto es una buena señal: indica que el esperanto está saliendo de su lugar de origen, o que las semillas que se plantaron a principios del siglo XX no han desaparecido, o ambas cosas al mismo tiempo.

Aquí en Venezuela, por ejemplo, hay registros de que el esperanto llegó ya antes de 1912, porque para ese año ya había una asociación de esperanto formada en nuestro país. Lo más impresionante de este hecho es que ese grupo se formó aquí en Maturín, mi ciudad natal, que para 1912 no era más que un pueblito. Uno pudiera pensar que el esperanto llegó, a principios de siglo XX, apenas a las capitales de los países, pero esto no es cierto. Esto también ocurrió en otros países. Uno se sorprende de la cantidad de rincones en los cuales el esperanto se metió durante décadas. No haber desaparecido de muchos de esos rincones es un éxito. Si el esperanto fuera un fracaso, no quedarían hoy tantas huellas y tantas continuaciones de esa actividad. Aquí en Venezuela yo pienso que el esperanto se afianzó y se extendió. No se enseña en las escuelas o en los liceos (el ideal de nuestra comunidad lingüística), pero ese grupo inicial de esperantistas se convirtió en una asociación con sede en la capital. No creo que haya cientos de hablantes de esperanto en Venezuela, pero los que se conocen viven en ciudades apartadas entre sí. El esperanto se enseña en dos universidades aquí: en la Escuela de Filosofía de la UCV y en Medicina en la UDO del Estado Bolívar. Eso más que un fracaso es un avance. Lo más importante de las estadísticas que he mostrado es que, si el esperanto fuera un fracaso en el mundo, no serían precisamente los hablantes de idiomas mayoritarios los principales en aprenderlo y utilizarlo, puesto que desde el punto de vista ideológico de este tema, ellos deberían ser los menos interesados en utilizar una lengua neutral inventada. Las evidencias muestran lo contrario.

Fejsbukaj komentoj: novembro

2011-12-07T13:53:00.000-08:00

* Bodiiĝo anstataŭ sekso. Bodiiĝo anstataŭ diboĉo. Bodiiĝo anstataŭ drinkaĵo. Bodiiĝo anstataŭ klaĉo. Bodiiĝo!

* Estas tiel malfacile klarigi al miaj samlandanoj, ke ne esti opoziciulo ne egalas al esti favore al nia prezidanto. Tio estas kvazaŭ ekzistus nur blanko kaj nigro por ili. Ili ne vidas nek komprenas la milojn da grizoj, kiuj eblas meze. Se ili malŝatas la politikajn ekstremismojn, tiam ili devus klopodi komprenadon de la grizoj!

* La junulo diris: "Paulino volis aĉeti pomon au piron, sed mono kai tempo..." La instruisto kriis: "NE DIEREZU LA DIFTONGOJN! Paŭlino! Pomon aŭ piron! Mono kaj tempo! Eŭropo! Raŭpo! Fraŭlino Glaŭkomo! Pseŭdo! Kajuto! Pomujo! Lernejo! Preskaŭ! Baldaŭ! Almenaŭ! Hieraŭ! Hodiaŭ! Ŭonbulismo! Emajlo! Daŭdeĝingo!"

* Mi ne forgesis pri mia Projekto Vortaro. Mi faras nun literon D. / No me he olvidado de mi Projekto Vortaro. Voy por la letra D.

* Mi ĵus voĉdonis ĉe "DiBaDu und Dein Verein"! "Vielen Dank. Ihre Stimme wurde gezählt. Hinweis: Die Vereins-Rangliste wird 15 Minuten zeitverzögert aktualisiert." GEA staras nun en loko 1333-a aŭ malpli.

* Jes, Esperantujo estas (bedaŭrinde) ankaŭ la lando de ignoremuloj kaj indiferentuloj. Sed mi kredas la jenon: oni ĉi-vive ricevas tion, kion oni mem eligas. Pro tio la esperantoparolantoj ricevas ignoradon kaj indiferentecon de la "ekstera" mondo. Karmo!

* Mi estis leganta blogon pri kuracadoj kontraŭ kandidozo. Iu kuracisto skribis, ke la "malmanĝaĵoj" estas: sukero, lakto, tritiko kaj alkoholo. Li ankaŭ skribis, ke la trouzo de kontraŭfungaj kuraciloj plifortigas la fungojn anstataŭ ilin malaperigi.

* Jen popoldiro tiu, kiu (bedaŭrinde) priskribas la plimulton de la venezuelanoj: "Pri laboroj malkompetenta, pri festoj plej diligenta". Ni pensas, ke japanoj estas tute la malo de tiu ĉi popoldiro...

* Homo sapiens: la diskursiva besto. :-)

* La emblemo de Hispana Esperanta Junular-Societo ne plaĉas al mi. Mi komprenas, ke la frapfrazo klarigas la emblemon, sed ankoraŭ tiel mi ne povas mensrilatigi esperanton kun ia fekejo...

* Diverseca diverĝeco kontraŭ diverĝeca diverseco... Tio estas kvazaŭ kuŝi inter glavo kaj muro.

* Kompreneble: sperta grafikisto estos oscedigita de ĉiu neprofesia grafikaĵo ajn. Sed cxu Esperantujo ne havas grafikistojn sindoneme emajn labori por nia bela lingvo? Mi povus ion fari! (pri: http://www.liberafolio.org/2008/lemondeanonco)

* Anoncado kaj reklamado ja funkcias! Anonci aŭ ne anonci: tiu ne estas la problemo... La problemo estas konservi la apogantojn! (pri: http://www.liberafolio.org/2011/zamenhof-ploras-pro-manko-de-gazetanoncoj)

* Kvankam mi pensas, ke Alejandro Jodorowsky estas neeltenebla, plaĉis al mi scii, ke li kaj Moebius estis inspiritaj de l´ Taroko por desegni kaj verki la serion de libroj sciencfikciaj "L´Incal" (La Inkalo). Kun pli ol unu milionoj da ekzempleroj venditaj kaj tradukita al pli ol dudek lingvoj, La Inkalo estas (laŭ Wikipedia) la plej disvastigita eŭropa komikso de l´ historio.

* La tendenco tiu, kiun mi vidas pere de Projekto Vortaro, estas, ke du trionoj el la verboj de nia lingvo estas verboj transitivaj. Ankaŭ, ke esperanto estas aglutina lingvo je 50% proksimume kaj, ke la plej multa vortospeco estas la substantivo.

Mi opinias, ke mi ne estas ŝovinisma

2011-12-06T02:17:00.000-08:00

En Esperantujo, la vorto naciismo alportas nin al serioza grundo. Tute kompreneble, naciismo estas grava temo por esperantistoj. Bedaŭrinde, multaj nuntempaj esperantoparolantoj havas svagan difinon pri naciismo kaj ŝovinismo. Mi jam notis, ke se mi parolas pri mia lando aŭ skribas pri ĝi, kelkaj personoj ekasertas, ke mi estas ŝovinisma persono. Sed kio estas naciisma persono? Kiel estas mi naciisma aŭ ŝovinisma? Kion volas ili signifi per la vorto naciismo?

Do, se mia nacio estas premanta nacio, ĉu mia naciismo estas sekve imperiismo? Se mia nacio estas premata nacio, ĉu mia naciismo sekve proksimas al patriotismo kaj al kontraŭimperiismo? Tiuj rimarkoj estas ja tre utilaj, sed ili ne trudas neflekseblajn indikojn. Mi supozas, ke iu persono loĝanta en premanta nacio povas esti naciisma SEN esti imperiisma. Tio dependas de kiel tiu persono realigas sian naciismon. Mi ankaŭ supozas, ke mi povas loĝi en premata nacio, esti patriotisma persono kaj samtempe NE esti naciisma. Ĉar laŭ tiuj difinoj, naciismo estas politika doktrino dum patriotismo estas "amo al patrujo kaj inklino servi al ĝi; konscio, kiun iu nacio havas pri sia historia kaj morala aparta unueco". Kaj la signifoj de ĉi vorto naciismo dependas de relativaj konsideroj (historio, lando, interregnaj rilatoj, ktp). Vortoj patriotismo kaj ŝovinismo ja estas pli specifaj kaj tre bone difinitaj, jen en esperanto jen en la hispana lingvo. La problemo ekaperas pro tio, ke kelkaj homoj antaŭsupozas iom da patriotismo aŭ iom da ŝovinismo en ĉiu naciismo (aŭ en kelkaj naciismoj), tiom ke nun la vorto naciismo eĥas robote malbonajn ideojn en Esperantujo. Tio ne estas logika nek justa.

Mi konsideras, ke mia lando estas grava lando en mia subkontinento (Suda Ameriko), tamen mi ne sentas min supere rilate al aliaj samkontinentanoj. Mi estas konscia pri la historiaj kaj kulturaj efikoj de miaj samlandanoj en la cetero de la kontinento, tamen mi ne kredas, ke Venezuelo estas pli bona lando aŭ pli valora aŭ pli necesa aŭ pli io ajn, ol la aliaj landoj. Kelkaj monatoj antaŭe, kiam nia prezidanto havis diplomatajn baraktojn kun la kolombia (nune eksa) prezidanto, tiam mi vidis multajn samlandanojn miajn parolantaj tre malbone pri kolombianoj, mokantaj ilin, eĉ ridigantaj ilin. Mi neniam faris tion. Tute ne gravis al mi, kiu prezidanto "pravis" en la disputo. Por mi, tio tuŝas neniel la bezonon (la devizon) respekti aliajn landanojn. Mia lando havas multajn enajn problemojn, sed ĝenerale mi sentas bone pri ĉio, kion mi estas ricevanta de la spaco, kie mi loĝas. Tio ne estas ŝovinismo. Tio estas dankemeco. Mi vivas, mi manĝas, mi dormas, mi laboras, mi ludas kaj mi liberecas ĉi tie, ne en alia lando: kiel ne povus mi senti dankeme al mia lando? Jes, neniu lando estas insulo, sed kian procentaĵon da manĝaĵoj, trinkebla akvo, vestaĵoj, edukado, kulturaĵoj, ktp. recevas vi de via propra lando? Mi opinias, ke tia dankemeco ne estas ŝovinismo.

Ŝovinismo: Fanatika troa patriotismo konfuzanta amon al patrolando kun malamo kaj atakemo al aliaj landoj.

Alia demando: Se mia lando estas premata lando, kaj mi estas patriotisma persono (amo al mia propra lando), kiu defendas sian landon kontraŭ tia premateco, ĉu mi aŭtomate ŝovinismas? Ne aŭtomate. Sed la ruzaj personoj tiel asertos pri mi, por senvalorigi mian landan defendemecon, por senrajtigi min je mia patriotismo. Kaj por mi, patriotismo ne estas malbona afero. Se ne ekzistus patriatismaj homoj sur la Tero, neniu lando funkcius taŭge. La problemo ne estas patriotismo kaj naciismo. La problemo estas ŝovinismo, kaj ankaŭ antaŭsupozi ŝovinismon en ĉiuj naciismoj kaj patriotismoj.

Revuo: le monde de l´Espéranto (Espéranto-France)

2011-12-05T03:09:00.000-08:00

(Dankon al Ricardo Coutinho pro sendado de la bildoj.)

Astrologie: Nuntempaj konjunkcioj: Suno kaj Merkuro, Venuso kaj Plutono

2011-12-03T17:18:00.001-08:00

Nun okazas en Karakaso, ĉefurbo de Venezuelo, la Pinto de la Komunumo de Latinamerikaj kaj Karibaj Ŝtatoj, hispanlingve CELAC (Comunidad de Estados Latinoamericanos y Caribeños). Tiu organizaĵo kunigas 33 amerikajn landojn, plimulte hispanlingvajn, kaj celas esti ia alternativo al OAŜ (Organizaĵo de Amerikaj Ŝtatoj), kiu inkluzivigas la ceterajn landojn de Ameriko, nome Usono kaj Kanado. Kio okazas en la ĉielo dum ĉi pinto? Mi ne volas skribi detalan priskribon sed nur marki ĉefajn konsiderojn. Kvankam nuntempe Merkuro retroiradas (kaj tio tradicie signas tempon por ne subskribis kontraktojn aŭ traktatojn), okazas ĵus nun konjunkcio inter Merkuro kaj Suno. Laŭ mia opinio, tia konjunkcio (ĉiam meze de la retroirado de Merkuro) nuligas ĉiun negativan influon ajn, kiu aperus komence kaj fine de la retroirado de tiu planedo. Ĉi konjunkcio Merkuro-Suno okazas sur la zodiaka signo Arkpafanto, la celo-trafanto de l´ Zodiako: tio havas tre klaran signifon astrologie. Aldone, la konjunkcio okazas precize sur la Norda Nodo Luna, la zodiaka lumturo, la punkto de la ĉielo, kiu ĵetas lumon pri la celoj kaj bezonoj de la aferoj de nia mondo nuntempe. Ĉu ĉio ĉi nur hazardo?

Alia grava konjunkcio okazas ankaŭ nuntempe: Venuso kaj Plutono troviĝas komence de la signo Kaprikorno, hodiaŭ nur kun tri gradoj inter la du planedoj. Kaprikorno estas la stariganto de la plej sukcesaj entreprenoj, ekzemple la Eŭropa Unio. Sed Plutono defias la povojn, la fortojn de ĉiu ajn kaj ĉio ajn. Plutono regas la riĉecojn, eligas ilin por meti ilin en aliaj spacoj. Pro tio la plej grandaj monaj/financaj entreprenoj de la mondo --astrologie parolante-- estas suferantaj krizojn nuntempe, kaŭze de la malrapida trairado de Plutono sur Kaprikorno. Tamen Venuso aldonas malsaman energion al tio. Eble la terura kaj belega Reĝo de la Subtero donas al si nuntempe iom da venusa diboĉo kaj libereco... Kia estos la rezulto? Nun la tempo klarigos tion. Memoru, ke Plutono kaj Venuso konjunkciantaj spegulas la antikvan miton pri la Hadesa Reĝo (en astrologio: Plutono) kaj Afrodito (en astrologio: Venuso), kiuj estis dum kelka tempo amantoj.

La konjunkcio Suno-Merkuro okazas nun ie inter la fizikaj stelaroj Skorpio kaj Ofiuko, en la astrologia signo Arkpafanto. La Norda Nodo Luna ne estas objekto nek astro: ĝi estas nevidebla punkto (kvankam ĝi estas ankaŭ astronomia afero, la programo Stellarium ne inkluzivas ĝin). En la bildo, la ruĝa linio estas la orbito de Merkuro, kaj tiu lasta staras centre de la ruĝa kruceto, ĝuste sube de la Suno. Tiu ĉi konjunkcio Suno-Merkuro okazas tre ofte, ĉar Merkuro havas etan orbiton. La planedo konjunkcias la Sunon ĉiam tiam, kiam trairas antaŭe de ĝi kaj malantaŭe de ĝi.

Iom sube de la Suno en tiu ĉi bildo oni vidas la konjunkcion Venuso-Plutono. Venuso staras sur la stelaro Arkpafanto kaj ie maldekstre oni vidas Plutonon (kaj ĝian orbiton pere de la ruĝa linio). Tiu spaco estas nunerae la astrologia signo Kaprikorno.

Ankaŭ en: http://astrologio.blogspot.com/2011/12/konkretigo-de-la-komunumo-de.html

Kripo en la gimnazio

2011-12-03T02:46:00.000-08:00

En Venezuelo estas tradicio fari kripon decembre en niaj hejmoj kaj eĉ en oficejoj, laborejoj, kaj tiel. Kvankam Kristnasko estas nur unu tago, ni kondutas kvazaŭ Kristnasko estu la tuta monato decembro. La kripo povas esti eta reprezentaĵo aŭ granda kaj luksa. Jen la figuroj, kiujn mi pentris por la kripo de la gimnazio, kie mi laboras nuntempe. La formojn de tiuj figuroj mi desegnis laŭ eta pentraĵeto, kiun mi prenis el interreto (mi ne scias do kiu estas la aŭtoro de la originalo). La kripo estis starigita ĉe la enirejo al la ĉefa pordo de la konstruaĵo.

Bona mesaĝo: Libere elŝutebla "Familia Esperanto"!

2011-11-27T15:46:00.000-08:00

Ricevis mi tiun tre bonan mesaĝon:

.............................................................................................

Libere elŝutebla "Familia Esperanto"!

Karaj geamikoj,

Post eksperimenta periodo oni konkludis ke la elŝutado de "Familia Esperanto" - la bulteno de Rondo Familia – denove estu senpaga kaj la kontribuo (al UEA-konto idoj-p) estu libervola kiel ĝi estis antaŭe.

La jubilea 50-a numero de Familia Esperanto - redaktita de Johan Derks - estas escepte interesa kaj enhavriĉa, mi rekomendas ĝin trafoliumi kaj informi pri ĝi en viaj landaj kaj lokaj E-instancoj, aparte al E-familioj kaj gejunuloj.

Ĝi estas nun libere elŝutebla en la retejo de Rondo Familia:

http://uea.org/rondo_familia/index.html

La 13-paĝa reta bulteno enhavas interalie riĉe ilustritajn artikolojn pri

- Klopodoj por verdigi togolandan familion - Kokou SAGBADJELOU
- Solvo de la enigmo pri 'Deda Mraz' – la festo de la sun-reveno - Johan Derks
- Ege interesa Analizo de Internacia Junulara Kongreso en Kievo - Carolin Weemeyer
- Amrilatoj en Esperanto: personaj intervjuoj

- Esperanto: ĉu Fundamenta, postFundamenta aŭ preterFundamenta? (enketo)
- Tradicia Renkontiĝo de Esperantaj Familioj en Lesjofors, Svedio (Vanja Radovanovic)
- Kalendaro de venontaj familiaj aranĝoj
- Unua Internacia Esperanto semajno en Armenio - Susanna Baghdasaryan

Agrablan legadon deziras

Amri Wandel
estrarano ĉe UEA pri Scienca kaj Faka Agado
(respondeca pri Rondo Familia)

-----
fonto: Ret-Info
http://www.eventoj.hu

Filmo el la ĉi-jara UK: "Paul Gubbins: Kiel verki por la verda gazetaro"

2011-11-27T15:02:00.000-08:00

Paul Gubbins: Kiel verki por la gazetaro (kompleta) from Universala Esperanto-Asocio on Vimeo.

Kiel verki bonan artikolon? Paul Gubbins, ĉefredaktoro de MONATO, enkondukis en tiun arton dum seminarieto en la Kleriga Lundo de la 96-a UK en Kopenhago.

Projekto Vortaro: Litero D.

2011-11-27T05:28:00.000-08:00

Pli da fotoj pri mia urbo

2011-11-26T15:37:00.000-08:00

La lumo en Maturino estas nekredebla! La lumo en mia lando estas nekredebla! :-)

Mi supozas, ke mi ankaŭ estas E-fanatikulo!

2011-11-25T02:32:00.000-08:00

Mi legis komentojn (tie ĉi: http://www.liberafolio.org/2011/zamenhof-ploras-pro-manko-de-gazetanoncoj) kaj mi pensis: "Mi supozas, ke mi ankaŭ estas E-fanatikulo!"

Tamen pro tio, ke mi estas grafikisto kaj mi konas la diable stulte simplajn regulojn de la reklamada mondo, mi povas aserti, ke anoncoj kaj reklamadoj ja ankoraŭ bone funkcias plu. Mi mem sciis pri Esperanto danke de iu filmeta anonceto de mia enlanda publika televido jam de kelkaj jaroj... Pensi do, ke anoncoj kaj reklamado funkcios, ne estas naive kaj infane. Fakte, mi opinias tute male: pensi, ke la nunaj homoj estas jam pli kompleksaj anstataŭ blindaj reklamkonsumistoj, estas naive kaj infane. Eĉ la plimultoj de la "civilizitaj" landoj estas ne pli ol reklamkonsumistoj. La problemo ne estas logi homojn, sed kion vi donas al ili, kiam ili estas jam enirintaj Esperantujon. La problemo ne estas kapti apogantojn el la "ekstera mondo". La problemo estas (ĉiam estis) konservi ilin...

http://e-d-e.org/

La Reĝoj de l´ Vortoj

2011-11-24T15:26:00.000-08:00

Ni estas la Reĝoj de l´ Vortoj. Homo nomanta ni estas. Homoj vortumaj...
Kaj ankoraŭ tiom multe povas esti komprenite senvorte! Rigardu!

Kreado kaj ĉesigo de mia revuo “El Archifonema”

2011-11-19T13:23:00.000-08:00

Je la jaro 2008 komencis mi studojn en la Altlernejo de Modernaj Lingvoj de la Universitato Centra de Venezuelo, en nia ĉefurbo Karakaso. Mi elektis la anglan kaj la germanan por studi, inter la kvin fremdaj lingvoj, kiujn ĉi altlernejo instruas (la francan, la portugalan, la italan, la germanan kaj la anglan). Komence de mia dua studjaro tie, je fino de la jaro 2008, mi volis krei studentan revuon. Tiu ĉi altlernejo jam havas revuon ("Eventos" estas la nomo) sed, kiel ĉiam okazas en akademiaj spacoj tie ĉi, nur la estraj profesoroj kaj la malmultaj studentoj venkintoj en konkursoj havas la ŝancon partopreni en "Eventos". Ĝi estas tre luksa kaj altkavlita kvincent-paĝa revuo, presita sur dika glassé-a papero kaj multkolora je ĉiuj paĝoj. Mi vidis, ke multaj studentoj havis artajn talentojn, jen pri desegnado, jen pri fotado, verkado kaj tradukado. Mi do trovis mian ideon tre bona.

Je komenco de la jaro 2009 publikigis mi la unuan numeron de El Archifonema. Mi faris ĝin kun miaj tiamaj amikoj de la universitato. Ni mem kolektis monon el niaj poŝoj por fotokopii la neton. La ekzemplerojn blanke-nigre fotokopiitajn ni vendis por daŭrigi la fotokopiadon de la sekvantaj numeroj. El Archifonema estis tiam iel stranga magazino, iel gothic-stila, sed ni multe fieris pri ĝi. Tra la sekvantaj monatoj ĝi kreskiĝis kaj evoluis kaj bonsence ŝanĝis. Estis disputoj inter ni pri kiel reprodukti ĝin kaj kiujn materialojn ne publikigi kaj eĉ kiel apartigi ĝin disde ĉiujn politikajn ondojn de nia universitato kaj de nia lando. Sed tiaj disputoj estas ĉiam normalaj en tiaj aferoj, mi opinias. Mi ĉiam estis la ĉefa redaktoro kaj la grafikisto. Mi ĉiam donis al ĝi mian liberan tempon, mian monon kaj mian energion por daŭrigi ĉiun numeron.

Dum la kvina numero, mi eniris la Studentan Centron de la Altlernejo de Modernaj Lingvoj kiel Sekretario pri aktoj kaj poŝto. Tamen dum la tuta tempodaŭro mi ne povis fakte realigis mian oficon, ĉar la prezidantino de la Studenta Centro apartenis al politika studenta partio kontraŭa al la mia. Ŝia studenta partio estis kreita de profesorino, kiu volis (kaj fakte povis) manipuli la studantaron por igi ĝin malfavora al la tiama direktoro de la altlernejo. Pro tiu politika malsameco, la prezidantino de la Studenta Centro ripete blokis kaj igis fuŝaj la laborojn de tiuj en la Centro, kiuj ne apartenis al sia partio. Fine de tiu ĉi situacio, mi finfine ĉagreniĝis: mi publikigis artikolon per la grupo de la Studenta Centro en Facebook, klarigante al la studentaro kiel tiu studentino fuŝis la tutan laboron de la Studenta Centro. Mi ankaŭ proponis bojkoti ŝian partion kaj malkaŝis la fian manipuladon de la profesorino tiu, kiu estis uzanta sian partion por siajn proprajn profitojn.

Tiaj mesaĝoj kaj artikolo de mi publikigitaj estis kvazaŭ bombeksplodo inter la studentoj. La plimulta partio de la Studenta Centro estis finfine fifamigita. Mi devis klarigi plie tiun aferon per ĉefredaktora artikolo de El Archifonema kaj, kompreneble, mi tuj estis akuzita uzi la revuon por politikaj celoj. Mi decidis forigi la ĉefredaktoran artikolon de la revuo en la sekvontaj numeroj, ĉar estis opiniite, ke publikigi miajn ideojn en la malferma artikolo de la revuo, estis malneŭtrale de mia flanko. Kaj pro tio, ke mi dekomence asertis, ke la revuo estis politike neŭtrala, ne devis mi daŭre skribi iun ĉefredaktoran artikolon ajn. Ĉio ĉi tio okazis dum publikigo de la kvina kaj sesa numeroj de la revuo. Estis ankaŭ alia problemo: mono por reproduktado de la revuo. Ĉiuj kontribuantoj kaj kunredaktoroj volis profiti el la libereco de publikigo de la artikoloj en la plej bona studenta revuo ĝis la tiamo, sed neniu volis doni tiom da tempo, mono kaj energio, kiel mi donis, por daŭrigi la reproduktadon de la revuo. Tiu problemo solviĝis parte per eta subvencio, kiun la direktoro de la altlernejo donis al ni por fotokopii la ekzemplerojn. (Mi pensas, ke li komprenis, ke ni ne estis el la sama anaro regita de la makiavela profesorino, kiu fondis la skismo-celan studentan partion.)

Tia subvencio iom fordemetis pezaĵon de miaj ŝultroj. Poste de ĝi mi nur povis ĝue okupiĝi pri redaktado kaj grafikado de la revuo. Sed kiam la afero estis atingonta bonsortan staton, tiam aperis alia malbonsortaĵo. Mia emo deprimi plifortiĝis ĝis rando de morto. Tri jaroj loĝante en Karakaso, sed mi neniam adaptiĝis al tia danĝera bruoplena urbo. Terurajn disputojn ankaŭ havis mi kun mia kuzino, kun kiu mi loĝis tie. Mia malsukceso pri la germana en la universitato ŝajnis netrapasebla. (Pri la germana, mi ne sukcesis en la unua jaro. Mi prenis denove la studobjekton kaj fine sukcesis, sed poste okazis same dum la dua jaro...) Nun mi komprenas de kie venas mia deprimado, sed tiutempe mi nur devis trovi solvon. La malfacilan decidon postlasi la universitaton kaj reveni hejmen mi prenis. Mi devis komenci terapion per kontraŭdepriman kuracilon kaj estis konsilite al mi, ke mi restu hejmen kun mia familio dum tiu danĝera terapio. Mi do postlasis la Universitaton Centran de Venezuelo kaj revenis hejmen.

El Archifonema tamen daŭriĝis. En mia hejmo mi daŭre grafikis ĝin, dum en Karakaso iu ekssamklasano mia rolis kiel direktoro de la revuo. Li devis ricevi la tekstojn, konatigi kun la kontribuontoj, reklami pri la revuo en la spacoj de la universitato, kaj tiel plu. Mi metis en li ĉiom da mia fido. Tiel ni publikigis la sepan, la okan, la naŭan, la dekan kaj la dekunuan numerojn. Sed dum redaktado de tiu ĉi lasta numero, mi malkovris, ke li estis forbaranta kelkajn senditajn tekstojn dum aliaj estis montritaj al mi. Tio ĉi estis tute kontraŭ la celo de la revuo, kiu estis publikigi ĉiun tekston, nur plenuminte malmultajn kompreneblajn bezonaĵojn. Kiam mi volis publikigi mian artikolon pri Julio Baghy, tiam ĉi “amiko” mia diris al mi, ke ne estis sufiĉe da spaco por tia teksto, ke antaŭ tio, ni devus publikigi la artikolojn de la studentoj. Mi diris: “Bone! Ni faru tiel.” Sed poste de tio, mi malkovris, ke li mem forbaris kelkajn aliulajn artikolojn tute sen mia konsento. Pli malbone: li diris al la aŭtoroj de tiuj tekstoj, ke estis mi, kiu forbaris iliajn tekstojn.

Mi ne reagis tuje al tio. Kelkajn monatojn mi pacience atendis. Mi sendis mesaĝon al la legantaro de la revuo, petante al la kontribuantoj, ke ili sendu ankaŭ siajn tekstojn al mia propra retadreso. Tiel mi havus konon pri ĉiu artikolo sendita. Pasis du-tri monatojn: neniu respondis, neniu sendis. (Mi supozas, ke la "veneno" kontraŭ mi jam estis sufiĉe disvastigita de mia "amiko".) Mi do, kiu kreis la revuon, redaktis ĝin, flegis ĝin, defendis ĝin kontraŭ la stultaj studentaj politikaĵoj, grafikis ĝin, mi, kiu donis tempon, monon kaj energion por daŭrigi tiun belan studentan revuon, finfine iĝis nur ia marioneta grafikisto. Estas tre malfacile por mi ĉesi redaktadon kaj publikigadon de tiu revuo, sed mi vidas plu nenian solvon ĉi-afere. Kiam mi pensas pri mia eksamiko, kiun mi nomis direktoron de la revuo, mi demandas al mi: Kial la “normalaj” personoj, la neŭrotipaj personoj, tiel ofte fuŝas la bonajn ideojn kaj la laborojn de la aliaj? Ni ankaŭ ofte fuŝas, sed estas malsame. La neŭrotipaj personoj fuŝas makiavele, pro makiavelaj kaŭzoj. Ni fuŝas stulte, simple pro tio, ke ni ofte kondutas neniel ol idiote. Do, ĉi-tiel estas mia vivo.

Pli pri la revuo ĉi tie:

http://laverdalacerteto.blogspot.com/2011/02/iom-en-esperanto-pri-mia-revuo-el.htm

Artikolo de Marek Blahuš hispanigita kaj publikigita en la numero 10-a:

http://laverdalacerteto.blogspot.com/2011/03/artikolo-de-marek-blahus-hispanigita.html

Artikolo hispanlingva pri la 95-a Universala Kongreso de Esperanto publikigita en la numero 9-a:

http://laverdalacerteto.blogspot.com/2011/01/artikolon-pri-la-95a-universala.html

Filmeto: Alia bela rakonteto en esperanto

2011-11-19T04:02:00.001-08:00

La cirko kapitalisma: La fotoreklamiloj de Benetton, ĉu "kontraŭ la malamo" aŭ ĉu "kion ajn por vendi"?

2011-11-16T09:46:00.000-08:00

La plej freŝdata reklamada kampanjo de Benetton, privata firmao kiu dum jardekoj estas ekspluatanta la plej tiklajn kaj tabuajn temojn de la homaro por vendi varojn, jam ne scias kion uzi por pligandrigi la vendociferojn. La fasadoj de tiu ĉi cirko, kiun ni nomas kapitalismo, nun havos fotojn kun la politikaj kaj religiaj estroj plej komentitaj de la nuno, kisante sin buŝe! La prezidanto de mia lando, Hugo Chávez, aperas kisanta la usonan prezidanton Barack Obama. Ĉu la kampanjo estas "kontraŭ la malamo" aŭ ĉu "por samseksemeco"? Ĉu por fifamigi la mondajn famulojn? Kiujn novajn mokojn trovos Benetton por aĉetigi la homojn? Mi proponas ĉi tiun kontraŭkampanjon: UNSALE! --Kaj ankaŭ tiu ĉi: UNBUY!

La transmondanoj (El la libro "Tiel parolis Zaratuŝtro", de Fridriĥ Niĉe)

2011-11-16T07:47:00.000-08:00

"Estis tempo je kiu ankaŭ Zaratuŝtro projekciis sian iluzion preter la homo, same kiel faris la transmondanoj. La mondo bildiĝis al mi tiam kiel la faritaĵo de dio dolorigita kaj turmentita; ŝajnis al mi, ke l´ mondo estis ĥimero kaj fantaziaĵo de ia dio; fumo plurkolora antaŭ l´ rigardo de dia estaĵo malkontentiga. Ĉio —bono kaj malbono, plezuro kaj doloro, vi kaj mi— ŝajnis al mi plurkolora fumo antaŭ l´ rigardo de l´ kreinto. Por la suferanto, tio fariĝas ebriiga plezuro kaj ia memperdiĝo. Je aliaj tempoj, tiu ĉi mondo, eterne neperfekta, bildo neperfekta de eterna kontraŭdiro, ŝajnis al mi ebriiga plezuro de ĝia neperfekta kreinto. Tiumaniere, kiel ĉiu transmondano, ankaŭ mi en alia tempo projekciis mian iluzion preter la homo.

Sed, ĉu mi projekciis ĝin preter la homo? Aĥ, fratoj! Tiu dio, kiun mi kreis, estis faritaĵo kaj frenezaĵo homa tiel, kiel ĉiuj dioj! Ĝi estis homo, aĉa peco da homo; ĝi estis mi mem. Tia fantomo eliĝis el mia propra cindro kaj mia propra braĝo. Ĝi ne venis, eĉ ne preskaŭ, de l´ transo. Kio do okazis, fratoj? Min mem superigis mi kaj miajn suferojn; mi portis mian cindron al la monto, flamon pli brilan malkovris mi kaj tia fantomo disneniiĝis. Nun ke mi estas sanigita, kredado je tiaj fantomoj estus por mi ia sufero, ia torturo kaj ia hontigo. Tio estas, kion mi devas diri al la transmondanoj. Ĉiu transmondano estas la frukto de l´ sufero kaj de l´ nekapableco tiel, kiel de tia feliĉo nedaŭra kaj ebriiga, spertata nun de tiu, kiu multe suferas. Tio, kio kreis ĉiujn diojn kaj ĉiujn transmondanojn, estas tiu laceco, kiu unuasalte —per morta salto— volas atingi la lastan celon; ĉi kompatinda nescia laceco, kiu jam ne volas eĉ voli.

Vere al vi mi diras, fratoj, ke estis la korpo kiu malesperis pri l´ tero; kun la fingroj de l´ spirito delogita ĝi palpis la lastajn murojn. Vere al vi mi diras, fratoj, ke estis la korpo kiu malesperis pri l´ tero, kiu sentis, ke l´ internaĵoj de l´ esto revelaciiĝiis al ĝi. Kaj tiam ĝi obstinis trairi per la kapo —kaj ne nur per la kapo— tiujn lastajn murojn, por eniĝi en la "transan mondon". Sed kiom kaŝita estas por la homaj okuloj tia "transa mondo" senhomigita kaj nehoma, tia ĉiela nenio! Kaj estas rezulte, ke l´ internaĵoj de l´ esto revelaciiĝas al la homo ne aliamaniere ol hommaniere. Kiel malfacila je pruvo estas ĉiu estaĵo kaj kiel malfacile estas, ke ĝi malkaŝiĝu! Ĉu ne veras tio, fratoj, ke l´ pleja strangaĵo estas tio, kio plej bone pruviĝas? Jes, malgraŭ ĉiuj kontraŭdiroj kaj konfuzaĵoj, ĉi mio nia plej sincere malkaŝiĝas sian eston al ni; ĉi mio, kiu kreas, kiu volas, kiu taksas kaj kiu estas la mezuro kaj la valoro de ĉiu aĵo. Kaj tiu ĉi estaĵo tiel sincera, tiu ĉi mio malkaŝas la korpon kaj volas ĝin eĉ dumsonĝe, kiam ĝi estigas fantaziaĵojn kaj flirtas flank-de-flanke kun siaj rompitaj flugiloj. La mio lernas ĉiun fojon malkaŝigi pli sincere, kaj ju pli ĝi lernas, des pli ĝi laŭdas kaj honoras la korpon kaj la teron.

Novan fieron instruis al mi mia mio kaj mi instruas ĝin al la homoj. Mia mio instruis min ne daŭre enmeti mian kapon en la sablon de la ĉielaj aĵoj sed montri ĝin starigita, ĉar kiel tera kapo ke ĝi estas, ĝi kreas la sencon de l´ tero. Novan volon instruas mi al la homoj: la volon voli, akcepti kaj nomi bonan la vojon tiun, kiun la homo paŝadis blinde, kaj la volon ne plu apartiĝi disde ĝi kaŝe, kiel la malsanuloj kaj la mortantoj agas. Ĉar malsanuloj kaj mortantoj estis tiuj, kiuj malŝatis la korpon kaj la teron kaj elpensis la ĉielajn aĵojn kaj la gutojn de sango redempta. Kaj atentu, ke tiujn dolĉajn kaj sinistrajn venenojn ili elĉerpis de l´ korpo kaj de l´ tero! Ili klopodis forkuri disde sian mizeron sed la steloj kuŝis tre malproksime. Tiam, ili sopiris: "Se estus en la ĉielo vojoj per kiuj ni povus eviti nin mem al alia esto kaj al alia feliĉo!" Tiam ili elpensis siajn vojojn ŝtelajn kaj siajn sangajn trinkaĵojn. Tiuj maldankemuloj kredis sin mem liberaj de l´ korpo kaj de ĉi tero. Sed, ĉu al kio, se ne al sia korpo kaj al sia tero, ŝuldis ili siajn delicojn kaj la konvulsiojn de sia ekstazo?

Tamen, Zaratuŝtro estas indulgema por la malsanuloj. Li ne ĉagreniĝas pro ilia maniero sinkonsoli nek pro ilia maldankemeco. Saniĝu ili, superigu ili ilin mem kaj kreu ili al si mem superan korpon! Ankaŭ ne ĉagreniĝas Zaratuŝtro pro l´ mortanto, kiu rigardas duonokule siajn fantaziaĵojn kaj kiu vagadas noktmeze ĉirkaŭ la tombo de sia dio; sed liaj larmoj estas por mi simptomo de malsano kaj de malsana korpo. Inter tiuj, kiuj sonĝas kaj obsedas pri l´ dioj, estis ĉiam multaj malsanemuloj. Ili malamas kun siaj plenaj fortoj la homon soifantan pri scio kaj tiun pli freŝdatan virton “honesteco” nomitan. Ili havas ĉiam la rigardon fiksitan sur malklaraj pasintaj tempoj, je kiuj l´ iluzio kaj la kredo estis malsamaj aferoj; la deliro de l´ racio similis al Dio kaj la dubo al peko. Mi konas tre bone tiujn homojn similajn al Dio; ili pretendas, ke ni kredu je ili kaj ke l´ dubo estu peko. Mi ankaŭ scias tion, je kio ili plej kredas, kaj ĝi ne estas transteraj mondoj nek sangaj gutoj redemptaj, sed la korpo; je la korpo ili plej kredas kaj ili konsideras, ke la korpo estas la mem-aĵo. Vero ja estas, ke ili opinias, ke tiu korpo estas io malsanema, kiun ili plaĉe volus eviti kaj pro tio ili aŭskultas tiujn, kiuj predikas pri morto, kaj tiuj lastaj siavice predikas pri transteraj mondoj. Pli bone estos, fratoj, ke vi aŭskultu la voĉon de l´ korpo sana, voĉo pli sincera kaj pura. Certe la korpo sana, pura kaj perfekta parolas lingvon pli sinceran kaj pli puran pro tio, ke ĝi parolas pri l´ senco de l´ vivo.

Tiel parolis Zaratuŝtro."

(Tradukita el la hispanlingva versio de EDIMAT LIBROS, S.A. Esperantigis Ramo Moraloj-Kastelo.)

(Pri la libro [esperante]: http://eo.wikipedia.org/wiki/Also_sprach_Zarathustra

[hispane]: http://es.wikipedia.org/wiki/As%C3%AD_habl%C3%B3_Zaratustra)